Ai Là Tác Giả Của Hai Sắc Hoa Ti Gôn

[Ngô Từ]

Lấy từ vn2k, tuy rằng nguyên bản lại là trong báo Nhân dân Chủ nhật số 23 tháng 7-1989
==============================================

T.T.Kh. với những câu thơ xót xa cảm động:

Tôi vẫn đi bên cạnh cuộc đời
Ái ân lạt lẽo của chồng tôi
Và từng thu chết, từng thu chết
Vẫn giấu trong tim một bóng người...

Vậy T.T.Kh. là ai? Nam hay nữ? Bút danh này chỉ thấy ghi ở ba bài thơ đăng trong Tiểu thuyết thứ bảy và một bài trên báo Phụ nữ, rồi thôi, không thấy xuất hiện nữa.

Ông Hoài Thanh, năm 1941, có soạn cuốn Thi nhân Việt Nam cũng trích dẫn T.T.Kh. với lời ghi chú: "Sau khi bài thơ kia đăng rồi, xóm nhà văn bỗng xôn xao, đến mấy người nhất quyết T.T.Kh. chính là người yêu của mình. Và người ta đã phê bình rất náo nhiệt. Có kẻ không ngần ngại cho những bài thơ ấy là những áng thơ kiệt tác...".

Hôm nay xin công bố với bạn đọc, một thông tin chúng tôi được biết về T.T.Kh. Người kể còn sống, mà T.T.Kh. cách đây bốn năm vẫn còn gặp. Chúng tôi thấy cần phải công bố ngay vì nó có lợi cho việc là văn học sử sau này.

Số là vào dịp hội đền Bà Tấm năm nay (Kỷ Tỵ, 1989), chúng tôi rủ nhau sang Phú Thụy dự hội. Cùng đi có nhà thơ Lương Trúc thuộc lớp thơ trước Cách mạng tháng Tám, năm nay đã 74 tuổi (tên thật là Phạm Quang Hòa), bạn thân với các nhà thơ Thâm Tâm, Nguyễn Bính và Trần Huyền Trân. Chính bài Tống biệt hành Thâm Tâm viết tặng Phạm Quang Hòa khi đi hoạt động cách mạng. Nguyễn Bính cũng có bài thơ tặng Phạm Quang Hòa mở đầu bằng hai câu:

Tôi và anh: Bính và Hòa
ở đây xa chị, xa nhà, xa em...
Và đây kết thúc bằng hai câu:
Ðây là giọt lệ phân ly
Ngày mai tôi ở, anh đi, bao giờ...?

Nhà thơ Lương Trúc là người cung cấp tư liệu, và tất nhiên ông sẽ sẵn sàng chịu trách nhiệm về họ tên tác giả Hai sắc hoa ti-gôn được công bố dưới đây. Cùng nghe hôm đó với tôi có nhà thơ Trần Lê Văn và nhà thơ Tú Sót.

T.T.Kh. tên thật là Trần Thị Khánh, người yêu của Thâm Tâm. Hai người yêu nhau, nhưng biết không lấy được nhau, hẹn giữ kín mối tình, để đỡ phiền đến gia đình của nhau sau này. Cô Khánh đọc Tiểu thuyết thứ bảy in truyện ngắn Hoa ti-gôn của Thanh Châu (số tháng 9-1937) xúc động, tự thổ lộ câu chuyện riêng bằng bài thơ Hai sắc hoa ti-gôn và gửi đăng Tiểu thuyết thứ bảy.

Bài thơ in ra gây xôn xao trong làng văn chương như ông Hoài Thanh ghi nhận. Tiếp đó để giải thích lý do viết bài Hai sắc hoa ti-gôn, T.T.Kh. gửi đến Tiểu thuyết thứ bảy một bài nữa, với tiêu đề là Bài thơ thứ nhất và viết tặng riêng Thâm Tâm bài thơ Ðan áo.

Lại càng xôn xao, nhiều người cho là nam giới giả danh, nhiều người nhận là người yêu của mình, trong số này có nhà thơ Nguyễn Bính.

Thâm Tâm hồi ấy còn trẻ, với tính hiếu thắng của tuổi trẻ, ông đã gửi báo Phụ nữ đăng bài thơ Ðan áo để minh chứng với thiên hạ rằng T.T.Kh. chính là người yêu của mình. Tất nhiên không có sự đồng ý của T.T.Kh.

Và thế là T.T.Kh. giận, cô viết bài thơ lấy tiêu đề Bài thơ cuối cùng gửi đăng ở Tiểu thuyết thứ bảy, vừa hờn vừa giận đầy yêu thương, và cũng từ đấy T.T.Kh. "tắt lịm" trên thi đàn.

Sau này, Thâm Tâm có viết một bài thơ dài để trả lời T.T.Kh. bài Các anh, (tập thơ mới của Thâm Tâm, nhà xuất bản Văn học 1987, có in bài Các anh nhưng đây chỉ mới trích một phần).

Lời bàn: Có người viết hàng trăm bài thơ, in hơn chục tập thơ, mà không gây được mộ vang hưởng nào trong nghệ thuật thơ. T.T.Kh. viết bốn bài, có bài đã gây được vang hưởng.

Thơ hay đâu cần nhiều.

Phê-lích ác-ve (Félix Arvers, 1806-1850) chỉ nhờ bài Tình tuyệt vọng mà tên tuổi được ghi trong văn học sử Pháp. Mới hay trong "lãnh địa" nghệ thuật, số lượng chỉ là cái không đáng kể. T.T.Kh. cần phải đợc xem xét và đáng giá như một tác giả của dòng thơ lãng mạn trước Cách mạng tháng Tám. Ðiều đó không có gì là quá đáng.

Ðược biết T.T.Kh. về sống ở Thanh Hóa đã bốn năm nay, không biết bây giờ bà còn hay mất, nhưng cứ xin phép cho chúng tôi được công bố điều bí mật trên vì nghĩ rằng:

Thời gian đi đã dài, nhà thơ Thâm Tâm đã mất, ông nhà cũng quy tiên. Vả lại, cũng vì công việc của văn sử học, nếu đã tìm ra tác giả của một tác phẩm nổi tiếng thì dù đắn đo đến đâu rồi cũng phải công bố.

Hoàng Tiến
(Nhân dân Chủ nhật số 23 tháng 7-1989)

[Ngô Từ]

Và đây là truyện ngắn Hoa ti-gôn của Thanh Châu, thành quả của google.com :P

==============================

Thanh Châu

Hoa "Ti-gôn"

"... Hoa leo ti-gôn sắc đỏ, sắc hồng, sắc trắng năm nào cũng vậy, một mùa tàn lại một mùa nở. Nó chẳng giống lòng bất trắc của con người..."
Khải Hưng (Gánh hàng hoa)

Sáng nào cũng vậy, hết giờ dạy vẽ ở trường Mỹ thuật về qua phố Tràng Tiền, hoạ sư Lê cũng không quên mua một bó hoa "Ti-gôn". Ðó là thói quen của hoạ sư mà không một người bạn hay người bạn học trò thân nào là không biết rõ. Ðến mùa hoa "Ti-gôn" nở nhiều nhất, trong nhà hoạ sư Lê người ta chẳng còn thấy một thứ hoa nào khác. Mà có người nào tần mần ngắt một nụ hoa nho nhỏ ấy xem kỹ, họ sẽ phải cho lời nhận xét của hoạ sư Lê là đúng : "Hoa Ti-gôn hình quả tim vỡ làm mấy mảnh, màu hồng dịu như nhuộm máu đào". Rồi người ta tự hỏi thầm : "Tại sao hoạ sư Lê lại thích chơi cái thứ hoa trông như giấy ấy, để trong phòng quá một này đã rụng rồi ? Chắc lại có điều tâm sự chi đây..."

*
* *

Một buổi trưa - hồi đó Lê Chất hai mươi bốn tuổi, còn là hoạ sĩ nghèo mới ở trường ra - một buổi trưa đạp xe về các vùng lân cận Hà Nội, Lê Chất rẽ vào làng Mọc với giá vẽ buộc trên xe. Người thiếu niên ấy đi tìm cảnh đẹp. Mà cảnh đẹp đây là một thiếu nữ chàng mới gặp chiều qua. Ðến gần một ngôi nhà cũ kỹ, trông ra dáng biệt thự của một quan hưu dùng làm chỗ nghỉ ngơi. Chất hãm xe, nghển cổ nhìn qua một hàng rào cây tốt um tùm. Chiều qua, lúc Chất sắp đạp xe rất nhanh qua đó, tình cờ liếc mắt vào nhà, bỗng thấy một thiếu nữ đứng trên một chiếc ghế cao, đang với tay lên những dây hoa đỏ trên giàn nữa. Người con gái mặc áo cánh lụa cụt tay, hở cổ, để lộ một màu da khoẻ mạnh, như thứ da thường ra nắng của những cô gái nhỏ. Hai má ửng hồng, vài sợi tóc trên vừng trán, cảnh "con gái hái hoa" ấy như một bức tranh linh động, khiến người hoạ sĩ phải dừng chân ngắm không chán mắt. Khuôn mặt đều đặn, vẻ đẹp thông minh, nhất là đôi môi có một nét vẽ lạ, đó là thứ nhan sắc hiếm hoi, ai trông thấy một lần đều in sâu trong trí nhớ. Thiếu nữ vô tình, bận gỡ hoa trên giàn đã để Lê Chất có thì giờ nhìn ngắm kỹ. Ðến khi cô gái bước xuống đất, sắp vào nhà, đưa mắt nhìn ra đường thấy có người đứng nhìn mình, mới cau mày tỏ vẻ không bằng lòng. Nhưng từ hôm đó, hôm nào hoạ sư cũng đạp xe vào làng Mọc, giá vẽ buộc trên xe, mà chẳng vẽ bao giờ, vì còn bận quanh quẩn gần biệt thự. Thiếu nữ động trông thấy bóng anh chàng là lẩn vào nhà. Lê Chất chỉ được trông thấy nàng vài lần nữa rồi thôi, bởi ngôi nhà hình như sau đó không có người ở nữa, ngày nào cũng chỉ thấy có một ông già cuốc cỏ trong vườn. Rất lâu, Lê Chất mơ màng đến người thiếu nữ. Anh cố nhớ lại khuôn mặt, thân hình, hai cánh tay đẹp để trần, nhất là đôi môi của thiếu nữ. Anh đã vẽ nhiều croquis cất trong an-bom để ghi giữ lại, rồi dần dần cũng quên đi. ..

*
* *

Lê Chất đã nổi tiếng. Thầy học cũ của anh vì mến tài, đã đưa anh lên một địa vị mà nhiều người ghen tỵ. Tranh của anh được nhiều báo nước ngoài nói đến và bán với giá cao. Anh đã bỏ lối phong cảnh để vẽ người. Tranh vẽ người, nhất là tranh vẽ đàn bà đã khiến các bạn Chất tặng cho cái tên : "Người lấy máu để vẽ các cô gái đẹp". Hoạ sĩ đã trở nên giàu có, ăn mặc sang, khó tính, Lê Chất bây giờ đã đứng tuổi, từ lâu không còn là gã hoạ sĩ nghèo huýt sáo đạp xe quanh vùng lân cận Hà thành đi tìm cảnh đẹp, với giá vẽ buộc trên xe đạp. Mùa lạnh năm ấy, Lê Chất đi vẽ ở một vùng Vân Nam phủ. Trong một bữa tiệc chiêu đãi của toà lãnh sự Pháp, hoạ sĩ trông thấy một thiếu phụ ta, đẹp một vẻ khác thường, nhưng có dáng buồn. Chất bỗng ngờ ngợ như hơn một lần đã gặp người này. ở đâu ? Chất giật mình. Có thể nào ? Nhưng quên làm sao khuôn mặt ấy, đôi môi ấy ? Nhờ một người quen giới thiệu, Chất được rõ : thiếu phụ là vợ một viên chức trong toà lãnh sự. Trong khi nhảy với thiếu phụ trong một bản "tăng gô", Lê Chất đột nhiên hỏi :
- Bà vẫn thích hái hoa "ti-gôn" chứ ?
Thiếu phụ nhìn chàng rất ngạc nhiên :
- Ông nói gì... tôi không hiểu.
- Có lẽ bà đã quên cả Hà thành, làng Mọc, cái biệt thự xinh xinh có một giàn hoa...
Người đàn bà ấy kêu lên, mắt long lanh :
- Có phải ông là cái anh chàng hoạ sĩ vẫn nhìn trộm tôi ngày trước đó không ?
Nàng nói tiếp :
- Thảo nào mới nhìn ông tôi cũng nghĩ không biết đã gặp ở đâu rồi. Tám chín năm rồi đấy, thế mà chúng ta còn nhận được nhau...

*
* *

Mai Hạnh - tên thiếu phụ - rất buồn ở Vân Nam phủ. Nàng không có bạn. Lấy một người chồng gia thế cân đối với nhà mình, cuộc đời nàng bằng phẳng nơi đất khách. Bây giờ gặp được người cùng xứ, người đó lại đã dự vào dĩ vãng tươi đẹp của mình, một hoạ sĩ nổi danh, nàng không có cảm tình với Lê Chất làm sao được ? Hạnh thường đến chỗ hoạ sĩ trọ, thăm viếng mỗi ngày, và thuận cho chàng vẽ một bức chân dung. Một buổi sáng, hai người đi chơi, trên một ngôi chùa Tàu cheo leo trên đỉnh núi, Lê Chất hỏi :
- Tôi biết thế nào trong đời tôi cũng còn gặp Hạnh, bởi vì không bao giờ tôi quên cái buổi chiều ở làng Mọc. Nhưng số mệnh khiến chúng ta gặp nhau lần này có phải là để chúng ta chỉ có thể thành đôi bạn thôi ư ? Hạnh có đoán được lòng tôi lúc này không ?
Mai Hạnh, giọng run run, tái nhợt, giơ tay bịt miệng Lê Chất. Nhưng khi Chất đã ôm nàng thì Hạnh không cưỡng lại :
- Em cũng yêu anh ngay từ buổi đầu.
Thế là, hai người như sống trong một cơn mê.
Mai Hạnh cố chống chọi lại với tình yêu mỗi ngày một lớn, còn Lê Chất thì lo ngại, tính toán như ngồi trên đống lửa. Chàng định cùng Hạnh trốn đi Nhật, không cần danh dự, chức nghiệp, dư luận của người đời. Nhưng Mai Hạnh tuy yếu đuối hơn, rụt rè, e ngại, sau cùng cũng nhận lời.
Lê Chất trở về Hà Nội, sắp đặt song mọi việc, lo lót giấy tờ tiền bạc, đồ dùng đi xa, tất cả đã sẵn sàng, thì phút cuối cùng nhận được thư của Hạnh :
"Chất, anh hãy đi một mình và quên em đi, vì em không có thể theo anh. Ðừng giận em tội nghiệp, em không phải là loại đàn bà có thể vượt được hết những khó khăn như anh đã tưởng. Ðến phút cuối cùng em bỗng sợ, em sợ gia đình tan tác, khổ thân thầy mẹ em, chồng em khinh bỉ, tai tiếng ở đời, những lo ngại ở tương lai... Em thấy rằng : nếu đi với nhau chưa chắc chúng ta đã sung sướng. Anh thấy chưa ? Em là một đứa hèn ! Em không yêu anh được như anh tưởng đâu, vì em đã hy sinh anh cho tất cả những lo ngại trên kia. Vậy mà em yêu anh có thể chết vì anh được. Trong đời anh còn nhiều chuyện, anh có thể quên em được đấy ! Nhưng còn em thì thật chẳng bao giờ, chẳng bao giờ ! Vì em biết sẽ không bao giờ tự an ủi được, bởi em đã làm hỏng đời em, nếu em chẳng theo anh...".
Trong thư, một dây hoa "ti-gôn" nhỏ ép rơi ra : những nụ hoa chum chúm hình quả tim vỡ, đỏ hồng như nhuộm máu đào. Lê Chất đặt một cái hôn trên những cánh hoa, và khóc. Nhưng đó là một kẻ đàn ông có nghị lực. Chàng đi du lịch Phù Tang có một mình.

*
* *

Bốn năm sau, một hôm hoạ sư Lê Chất thấy trên bàn giấy mình một phong thư viền đen báo tang. Ông mở ra xem thì đó là người chồng Mai Hạnh báo tin nàng đã chết. Hoạ sư đáp xe lửa đi Vân Nam ngay để một buổi chiều đặt trên mồ Mai Hạnh những dây hoa quen thuộc. Rồi trở về Hà Nội, ông sực nhớ ra rằng đã quên không hỏi xem Mai Hạnh chết vì một bệnh gì, một cơn cảm sốt.. hay vì sầu muộn...
Ngày nay, hoạ sư Lê Chất đã già, nhưng cứ đến mùa hoa "ti-gôn" nở, không buổi sáng nào ông quên mua một ôm về thay thế cho hoa cũ trong phòng vẽ, vì thứ hoa ấy chóng tàn (1).

=====================================
Ðăng trên Tiểu thuyết thứ bảy (1937)
(1). Truyện ngắn Hoa Ti-gôn (1937) đăng trên báo Tiểu thuyết thứ bảy được
ít lâu thì toà soạn nhận được hai bài thơ gửi đăng báo, ký tên T.T.KH. Người đọc chú ý nhất bài Hai sắc hoa ti-gôn. Bài thơ có câu : "buồn quá hôm nay xem tiểu thuyết - Thấy ai cũng nhắc cánh hoa xưa...". Vậy là tâm sự người thơ gặp tâm sự người trong truyện, đã nảy ra thơ. Và tác giả tức thì được nhiều người mến mộ. Trong tập Thi nhân Việt Nam, nhắc đến thơ T.T.
KH., ông Hoài Thanh có cho rằng "ai đó nói thơ T.T.KH., là "kiệt tác" cũng hơi quá...". Nhưng sức sống của thơ T.T.KH. cũng thật lạ. Từ 1937 thơ ra đời, đến năm nay (1989), vẫn được nhiều bạn yêu thơ T.T.KH. nhắc đi nhắc lại (trong nước cũng như kiều bào hải ngoại). T.T.KH. là ai ? Lúc trước, tác giả đã không chịu cho nhà xuất bản biết địa chỉ (để gửi báo biếu) cũng như không chịu "xuất đầu lộ diện" cho tới ngày nay. Nếu còn sống T.T.KH. phải là lớp người "cổ lai hy" rồi. Vậy có nên quý trọng sự khiêm tốn của nhà thơ hẳn có lý do "ẩn tích" của mình.
(Chú thích của T.C. 1989).

[Ngô Từ]

Tôi muốn được biết ý kiến của các bạn về bốn bài thơ của T. T. Kh. (Bài Thơ Thứ Nhất, Bài Thơ Cuối Cùng, Hai Sắc Hoa Ti Gôn và Đan Áo Cho Chồng).

[double]

Bác TTMT sao không post mấy bài kia lên cho anh em đọc luôn thể.
Double nhớ có mấy câu là :

Ở lại vườn Thanh có một mình
Tôi yêu gió lạnh lúc tàn canh
Yêu trăng lạnh lẽo rơi trên áo
Yêu bóng chim xa vẳng trước mành

[dactanhan]

Em đọc Hai sắc hoa Tigôn ko thấy có gì hay. Đến nỗi viết một bài dài dài để chê nó cũng chả có hứng.

[Tucurie]

Công sức gú gồ của em đây này. Mời các bác.

HAI SẮC HOA TIGÔN

TTKH

Một mùa thu trước, mỗi hoàng hôn
Nhặt cánh hoa rơi chẳng thấy buồn,
Nhuộm ánh nắng tà qua mái tóc,
Tôi chờ người đến với yêu đương.

Người ấy thường hay ngắm lạnh lùng
Dải đường xa vút bóng chiều phong,
Và phương trời thẳm mờ sương cát,
Tay vít dây hoa trắng cạnh lòng.

Người ấy thường hay vuốt tóc tôi,
Thở dài trong lúc thấy tôi vui,
Bảo rằng : "Hoa, dáng như tim vỡ,
Anh sợ tình ta cũng vỡ thôi !"

Thuở đó nào tôi đã hiểu gì
Cánh hoa tan tác của sinh ly,
Cho nên cười đáp :"Màu hoa trắng
Là chút lòng trong chẳng biến suy".

Đâu biết lần đi một lỡ làng,
Dưới trời đau khổ chết yêu đương.
Người xa xăm quá ! - Tôi buồn lắm,
Trong một ngày vui pháo nhuộm đường...

Từ đấy, thu rồi, thu lại thu,
Lòng tôi còn giá đến bao giờ ?
Chồng tôi vẫn biết tôi thương nhớ...
Người ấy, cho nên vẫn hững hờ.

Tôi vẫn đi bên cạnh cuộc đời,
Ái ân lạt lẽo của chồng tôi,
Mà từng thu chêt, từng thu chết,
Vẫn giấu trong tim bóng "một người".

Buồn quá hôm nay xem tiểu thuyết
Thấy ai cũng ví cánh hoa xưa
Như hồng tựa trái tim tan vỡ.
Và đỏ như màu máu thắm pha !

Tôi nhớ lời người đã bảo tôi
Một mùa thu trước rất xa xôi..
Đến nay tôi hiểu thì tôi đã,
Làm lỡ tình duyên cũ mất rồi !

Tôi sợ chiều thu phớt nắng mờ,
Chiều thu, hoa đỏ rụng chiều thu
Gió về lạnh lẽo chân mây vắng,
Người ấy ngang sông đứng ngóng đò.

Nếu biết rằng tôi đã lấy chồng,
Trời ơi ! Người ấy có buồn không ?
Có thầm nghĩ tới loài hoa vỡ
Tựa trái tim phai, tựa máu hồng ? (*)

Tiểu thuyết thứ bảy, số 179, 30/10/1937.


Hai Sắc Hoa Tigôn

Giáng Nga

Vào khoảng 6/1937, báo "Tiểu Thuyết Thứ Bảy" xuất bản tại Hà Nội đăng truyện ngắn "Hoa ti-gôn" của ký giả Thanh Châu . Theo đó câu chuyện kể lại một mối tình giữa một chàng nghệ sĩ và một thiếu nữ.

Sau đó không lâu, toà soạn nhận được của một người thiếu phụ trạc 20, dáng bé nhỏ, thùy mi, nét mặt u buồn, mang đến một bì thơ dán kín gửi cho chủ bút, trong đó chỉ gọn một bài thơ "Hai sắc hoa ti-gôn", dưới ký tên T.T.Kh. Khi thiếu phụ đi rồi, tòa soạn xem thơ nhận thấy thi phẩm ghi lại cảnh tình đáng thương tâm, nhưng người ta chỉ nhớ lờ mờ hình ảnh thiếu phụ kiạ Đó là lần đầu và cũng là lần cuối người thiếu phụ nầy xuất hiện.

Câu chuyện "Hoa ti-gôn" đã khơi lại mối tình xưa mà người thiếu phụ (T.T.Kh.) đã từng yêu một người và từng trao lời gắn bó dưới dàn hoa ti-gôn. Rồi chàng ra đi; nàng ở lại và nhận một mối tình gượng ép. Nàng đã làm bài thơ để giải toả niềm tâm sự.

Trong "Hai sắc hoa ti-gôn", tác giả thuật lại câu chuyện tình giữa nàng và chàng nghệ sĩ trót đã yêu nhau, song hoàn cảnh trái ngang, nàng phải gạt nước mắt nên duyên cùng người khác -- một ông chồng luống tuổi -- để rồi tan nát tâm tư mỗi khi nhớ lại những kỷ niệm êm đềm của một thời quá khứ.

Sau bài thơ nầy, toà soạn Tiểu Thuyết Thứ Bẩy lại nhận được bằng đường bưu cục 3 tác phẩm khác cũng mang tên T.T.Kh. Đó là các bài "Bài thơ thứ nhất", "Bài thơ đan áo" (riêng đăng ở Phụ nữ thời đàm) và "Bài thơ cuối cùng".

Từ đó về sau, người ta không còn gặp thơ của T.T.Kh nữa và không hiểu tại sao bài "Hai sắc hoa ti-gôn" lại xuất hiện trước "Bài thơ thứ nhất".

Từ lúc T.T. Kh. góp mặt vào làng thi ca tiền chiến, người tă đã tốn biết bao công phu đi tìm hiểu về T.T. Kh. Không ai biết được tên thật cũng như quê quán của nàng. Có người cho nàng là Trần Thi Khánh, một nữ sinh phố Sinh Từ, Hà nội Có kẻ cho cô là người yêu của ký giả Thanh Châu, hay đây chỉ là một nhân vật trong tưởng tượng của ông nhằm lâm ly hoá hay thi vi hoá một mối tình tưởng tượng. Rồi, các thi sĩ Thâm Tâm, Nguyễn Bính và J. Leiba cũng nhận T.T.Kh. là người yêu của mình ! Kể từ đó, dù cho các nhà văn tốn không biết bao giấy mực nhưng họ vẫn không biết gì hơn về nàng.

Về hoa ti-gôn (antigone in French) : loại hoa dây đẹp, không thơm, có hình quả tim vỡ làm mấy mảnh, màu trắng và hồng; ở miền Nam VN gọi là hoa nho vì lá giống lá nho. Tác giả mượn ý màu trắng là màu trinh bạch, ngây thơ khi nàng còn nhỏ dại, và hồng là màu mà nàng phải trải qua những sự đau khổ trong tình trường khi con tim nàng tan vỡ...

(*) Để trả lời 4 câu nầy của T.T. Kh., nhà thơ Hồ Dzếnh có làm 4 câu thơ sau đây đăng trong Trung Bắc Tân Văn :

Rồi một ngày mai em lấy chồng,
Anh về lấy vợ thế là xong,
Vợ anh không giống em là mấy,
Anh lấy cho anh đỡ lạnh lùng.

[Tucurie]

BÀI THƠ THỨ NHẤT

Thuở trước hồn tôi phơi phới quá,
Lòng thơ nguyên vẹn một làn hương...
Nhưng mà nghệ sĩ từ đâu lại,
Êm ái trao tôi một vết thương.

Tai ác ngờ đâu gió lạ qua,
Làm kinh giấc mộng những ngày hoa,
Thổi tan tâm điệu du dương trước
Và tiễn Người đi bến cát xa.

Ở lại vườn Thanh có một mình,
Tôi yêu gió rụng lúc tàn canh;
Yêu trăng lặng lẽ rơi trên áo,
Yêu bóng chim xa, nắng lướt mành.

Và một ngày kia tôi phải yêu
Cả chồng tôi nữa lúc đi theo
Những cô áo đỏ sang nhà khác,
- Gió hỡi ! làm sao lạnh rất nhiều ?

Từ đấy không mong, không dám hẹn
Một lần gặp nữa dưới trăng nghiêm,
Nhưng tôi vẫn chắc nơi trời lạ,
Người ấy ghi lòng :"Vẫn nhớ em !"

Đang lúc lòng tôi muốn tạm yên,
Bỗng ai mang lại cánh hoa tim
Cho tôi ép nốt dòng dư lệ
Rỏ xuống thành thi khóc chút duyên ?

Đẹp gì một mảnh lòng tan vỡ
Đã bọc hoa tàn dấu xác xơ !
Tóc úa giết dần đời thiếu phụ ...
Thì ai trông ngóng, chả nên chờ !

Viết đoạn thơ đầu lo ngại quá
Vì tôi còn nhớ hẹn nhau xưa :
- "Cố quên đi nhé, câm mà nín
Đừng thở than bằng những giọng thơ !"

Tôi run sợ viết; lặng im nghe
Tiếng lá thu khô siết mặt hè
Như tiếng chân người len lén đến.
- Song đời nào dám gặp ai về!

Tuy thế, tôi tin vẫn có người
Thiết tha theo đuổi nữa, than ôi
Biết đâu...tôi : một tâm hồn héo,
Bên cạnh chồng nghiêm luống tuổi rồi !

Tiểu thuyết thứ bẩy, số 182, 20/11/1937

[Tucurie]

ĐAN ÁO CHO CHỒNG

"Chi ơi! Nếu chi đã yêu
Đã từng lỡ hát ít nhiều đau thương,
Đã xa hẳn quãng đường hương,
Đã đem lòng gởi gió sương mit mùng.
Biết chăng chi ? Mỗi mùa đông,
Đáng thương những kẻ có chồng như em,
Vẫn còn thấy lạnh trong tim,
Đan đi đan lại áo len cho chồng.
Như con chim hót trong g,
Hạt mưa nó rụng bên song bơ thờ.
Tháng ngày nổi tiếng tiêu sơ,
Than ôi! Gió đã sang bờ ly tan...

Tháng ngày miễn cưỡng em đan,
Kéo dài một chiếc áo len cho chồng.
Như con chim nhốt trong g,
Tháng ngày mong đợi ánh hồng năm nao !
Ngoài trời mưa gió xôn xao,
Ai đem khóa chết chim vào g nghiêm ?
Ai đem lễ giáo giam em?
Sống hờ trọn kiếp trong duyên trái đời..
Lòng em khổ lắm chi ơi !
Trong bao tủi cực với lời mỉa mai
Quang cảnh lạ, tháng năm dài,
Đêm đêm nghĩ tới ngày mai giật mình!"
Phụ nữ thời đàm

[Tucurie]

BÀI THƠ CUỐI CÙNG

Anh hỡi tháng ngày xa quá nhỉ ?
Một mùa thu cũ, một lòng đau...
Ba năm ví biết anh còn nhớ,
Em đã câm lời, có nói đâu !

Đã lỡ, thôi rồi ! chuyện biệt ly,
Càng khơi càng thấy lụy từng khi
Trách ai mang cánh "ti-gôn" ấy,
Mà viết tình em, được ích gì ?

Chỉ có ba người đã đọc riêng,
Bài thơ "đan áo" của chồng em.
Bài thơ "đan áo" nay rao bán,
Cho khắp người đời thóc mách xem...

Là giết đời nhau đấy, biết không ?
...Dưới dàn hoa máu tiếng mưa rung,
Giận anh, em viết dòng dư lệ,
Là chút dư hương : điệu cuối cùng !

Từ đây, anh hãy bán thơ anh,
Còn để yên tôi với một mình,
Những cánh hoa lòng, hừ ! đã ghét,
Thì đem mà đổi lấy hư vinh.

Ngang trái đời hoa đã úa rồi,
Từng mùa gió lạnh sắc hương rơi..
Buồng nghiêm thờ thẫn hồn eo hẹp,
Đi nhớ người không muốn nhớ lời !

Tôi oán hờn anh, mỗi phút giây,
Tôi run sợ viết, bởi rồi đây
Nếu không yên được thì tôi..chết
Đêm hỡi ! làm sao tối thế nầy ?

Năm lại năm qua cứ muốn yên
Mà phương ngoài gió chă?ng làm quên;
Và người vỡ lỡ duyên thầm kín,
Lại chính là anh ? anh của em !

Tôi biết làm sao được hỡi trời ?
Giận anh, không nỡ ! Nhớ không thôi !
Mưa buồn, mưa hắt, trong lòng ướt...
Sợ quá đi, anh..."có một người" !...

Tiểu thuyết thứ bảy, số 217, 23/7/1938



Src: http://www.is-edu.hcmuns.edu.vn/WebForum/

[kitty]

Dac không thấy hay bởi không có sự đồng cảm, hoặc chưa đi hết một đoạn trường nào để có được một sự đồng cảm từ những lời tiếc nuối tưởng chừng nhẹ nhàng nhưng đủ để cứa vào tim:

'Tôi nhớ lời người đã bảo tôi
Một mùa thu trước rất xa xôi
Đến nay tôi hiểu thì tôi đã
Làm lỡ tình duyên cũ mất rồi'

hay từ nỗi xót xa, khắc khoải:

'Mà từng thu chết từng thu chết
Vẫn giấu trong tim bóng một người'

của một tình yêu bắt buộc phải vùi chôn nhưng mãi mãi là một đống tro ấm. 'Đồng sàng dị mộng' là một trong những bi kịch lớn nhất của tình yêu.

[Tucurie]

Về bài " Hai sắc hoa Ti Gôn " : Nói thật là em cũng không thích bài này lắm. Trước đây, hình như cũng có vài lần em được nghe, mỗi lần dăm ba câu trong bài này. Ví dụ như " Từ đấy thu rồi, thu lại thu" hay như " Nếu biết rằng tôi đã lấy chồng, Trời ơi ! Người ấy có buồn không ? ". Lúc đó em chưa biết bài này lại nổi tiếng đến vậy, cứ nghĩ chắc cũng thuộc thơ loại 2, loại 3 gì đó. Thậm chí đến khi đọc hết cả bài thơ cũng vậy ( thực ra thì chưa lần nào em đủ kiên nhẫn đọc hết bài này, vì không hứng thú lắm! ). Nhiều khi sự nổi tiếng của một bài thơ làm người ta thay đổi quan điểm của mình và ép mình phải tìm ra nó hay như thế nào. Nhưng rốt cuộc thì em cũng chả thích được. May ra được đoạn này đọc còn có chút hứng thú:

"...Tôi sợ chiều thu phớt nắng mờ,
Chiều thu, hoa đỏ rụng chiều thu
Gió về lạnh lẽo chân mây vắng,
Người ấy ngang sông đứng ngóng đò.. "

Đọc đoạn này còn thấy thích thú với cái cảm giác cô độc, lạnh lẽo, hiu quạnh.

Có thể như bác kitty nói, rằng em "không có sự đồng cảm, hoặc chưa đi hết một đoạn trường nào để có được một sự đồng cảm từ những lời tiếc nuối tưởng chừng nhẹ nhàng nhưng đủ để cứa vào tim hay từ nỗi xót xa, khắc khoải của một tình yêu bắt buộc phải vùi chôn nhưng mãi mãi là một đống tro ấm". Hi vọng sau này có thể đi hết được một đoạn trường nào đó để đồng cảm được với bác TTKH".

[dactanhan]

Em ơi, sướng không muốn sướng lại muốn "đoạn trường" à. Nhiễm thú đau thương của các chị xã hội rồi, tỉnh ngộ em ơi.

[kitty]

Ấy chết em TuCurie gì đó ơi, chả ai người ta hi vọng như thế đâu em ạ, c/s bình thường chưa đủ lo toan hay sao mà còn mong nghịch cảnh.

Hồi bé chị cũng chả bao giờ thích bài 'Hai sắc hoa TiGôn',nó đượm cái vẻ buồn uỷ mị và lãng mạn quá nên nhiều người không thích bảo rằng sướt mướt. Năm lớp 12 trong giờ học thêm Văn ở nhà thầy Hùng mấy đứa con gái cũng tò mò rì rầm chuyện người lớn, thầy bảo 'Yêu á, các cô đừng có tưởng bở nhá, vỡ mặt ra với nó đấy', cũng chỉ biết hồn nhiên nhăn nhở cười. Làm sao có thể hiểu nổi 1 tâm sự như thế ở cái tuổi 18,20, nhìn c/s qua lăng kính màu hồng.

Bây giờ cũng không thích lắm, nhưng cảm nhận được nên thấy hay thôi, chứ chả có cái đau thương nào mà 'thú' đâu Dac ạ. Kể cả có trải qua cái gì đấy thì cũng chưa hẳn tất cả mọi người sẽ đồng cảm với tâm sự của 1 người con gái trong hoàn cảnh ấy. Con gái hay sống bằng quá khứ, nhất là nếu trong hiện tại có gì không bằng lòng. Con trai tích cực hơn nhiều vì họ sống với hiện tại và tương lai của mình. Bởi thế mà họ hay bị trách là vô tâm hay bạc bẽo. Phụ nữ bây giờ có điều kiện lựa chọn, đấu tranh cho tình yêu của mình cũng như có cơ hội chứng tỏ mình nên họ cũng sống tích cực hơn xưa rất nhiều.

[Ngô Từ]

Tôi thì lại nghĩ khác các bạn. Cũng không hiểu Tucurie quan niệm thế nào là thơ loại hai loại ba, nhưng bài thơ Hai Sắc Hoa Ti Gôn theo tôi là hay, cảm động. Không phải câu này đoạn nào trong bài này cũng hay, bài thơ viết tự nhiên không gò ép, không viết theo kiểu trau chuốt nên có thể hơi khó đọc, nhưng cũng không phải vì thế mà không có những câu rất hay

Tôi vẫn đi bên cạnh cuộc đời,
Ái ân lạt lẽo của chồng tôi,
Mà từng thu chêt, từng thu chết,
Vẫn giấu trong tim bóng "một người".
.....

Nếu biết ngày mai tôi lấy chồng
Trời ơi người ấy có buồn không
Có thầm nghĩ tới loài hoa vỡ
Tựa trái tim phai tựa máu hồng

Có thể khi đã trải qua những đau thương người ta sâu sắc và dễ đồng cảm hơn với người khác, nhưng theo tôi cái quan trọng hơn là cảm nhận thật sự của mình. Tôi thương người con gái kia, hình như cuộc đời này có nhiều người con gái như vậy, họ yêu một người và rồi lại lấy một người, chấp nhận giữ trong tim mình một bóng hình khác, sống để bụng chết mang theo. Tôi biết nhiều người như thế lắm, có cả những người mà tôi rất thân thiết nữa, thương vô cùng. Có mấy ai nói ra được nỗi lòng mình đâu.

Hoa ti gôn theo tôi chỉ là một sự trùng hợp, câu chuyện về loài hoa có dáng như trái tim vỡ đã gợi tác giả nhớ lại chuyện xưa. Nếu có một ngày, bạn gặp hay nhìn thấy lại một kỉ vật của người cũ, có lẽ bạn sẽ thông cảm hơn với T.T. Kh.

Tôi thích nhất từ buồn trong câu "Trời ơi người ấy có buồn không". Không phải là "đau khổ", không phải là "thất vọng". Chỉ là buồn thôi. Người con gái chỉ sợ người ấy buồn ... thế mới biết chữ tình còn nặng lắm.

[ICQ]

Nói thực, mình cũng thường rất dị ứng với những bài thơ có tên tuổi kiểu này, lại càng không thích bình luận những bài thơ nổi tiếng. Biết TTMT đăng bài này lâu rồi mà vẫn không vào đọc, nay có chút thời gian đọc qua mới biết, thấm thật.

Có lẽ mình cũng như TTMT, vì có những người bạn nhiễm vào "cái thú đoạn trường" nên mới thấy cảm thương và xót xa cho thân phận người con gái trong thơ, T.T.Kh.

ICQ đọc hết cả 4 bài thơ trên, nói cho thực lòng thì 9/10 là cảm, phục. Đúng là cũng có những đoạn thơ không chau chuốt, nhưng chính sự không chau chuốt ấy làm bài thơ trở thành tự nhiên và dễ cuốn hút hơn, bởi nó thật hơn, ICQ cảm thấy nó dường như là thể hiện cái chân tình của người con gái.

Còn 1 phần mình cảm thấy giận, giận người con gái sao nỡ để đoạn trường, khi đã có chồng rồi mà vẫn còn tơ tưởng người ta.

Chẳng biết cô bạn mình biết, có phải vì đọc bài thơ này mà sinh ra cái sự thích đoạn trường hay không nữa, lần nào nói chuyện cũng nhắc đến cái sự sợ rằng sau này lấy chồng rồi sẽ vẫn chẳng quên được bóng hình mối tình đầu trong tim.

[Tucurie]

To bác dactanhan, bác kitty: Hà hà. Để thoả mãn cái tham vọng được thưởng thức cái hay, cái đẹp thì báo cáo các bác, "đoạn trường" cũng kô phải là một cái giá quá cao, các bác nhỉ? Tất nhiên, một cách có lý trí, em cũng chả mong mình sẽ gặp phải những "đoạn trường", dưng mà em cứ hay bi quan là chẳng sớm thì muộn, mình cũng sẽ biết thế nào là "đoạn trường" :P

To bác TTMT: Thơ loại hai hay loại ba chẳng qua chỉ là một sự đánh giá và sắp xếp hoàn toàn cá nhân của em thôi. Theo quan niệm của em thì thơ loại một là loại thơ mà người ta không thể không đọc, đã đọc thì không thể không đọc tiếp, đã đọc tiếp thì không thể không đọc đến hết bài, đã đọc hết bài thì không thể không đọc lại, đã đọc lại thì không thể không suy ngẫm, đã suy ngẫm thì không thể không cảm thấy hưng phấn hay xúc cảm... Đại loại là thế. Còn thơ loại hai, loại ba trở xuống là loại thơ mà đọc cũng được, không đọc cũng chả sao, cũng chả có ấn tượng gì. Đấy, báo cáo bác là quan điểm vể sự đánh giá và xếp loại thi đua của thơ văn là thế.

Có thể theo bác TTMT, một "bài thơ viết tự nhiên không gò ép, không viết theo kiểu trau chuốt nên có thể hơi khó đọc, nhưng cũng không phải vì thế mà không có những câu rất hay" là một bài thơ hay, nhưng đó phải là một sự "tự nhiên không gò ép độc đáo, mới lạ" chứ ko phải một sự "tự-nhiên-không-gò-ép-bình-bình". Đối với bài thơ này, có thể em không có năng khiếu thơ thẩn nên không thấy một sự độc đáo, mới lạ nào. Tất nhiên, trừ cái khổ thơ, như em đã nói, là có hứng thú đọc hơn một chút.

Vả lại, như bác nói, "Có thể khi đã trải qua những đau thương người ta sâu sắc và dễ đồng cảm hơn với người khác". Chắc em chưa trải qua những đau thương, những "đoạn trường" nên chưa sâu sắc và dễ đồng cảm với bác TTKH được. Cái này, hì hì, cũng chả trách em được, bác nhỉ? :P

[kitty]

Em Tucurie ạ, có thể đối với em đoạn trường kiểu thế này không phải là cái giá quá cao, bởi vì thứ nhất em là đàn ông, thứ nhì em sống lý trí hơn người con gái trong bài thơ. Chị thì nghĩ rằng đoạn trường nào cũng nặng nề đối với bất kì người con gái nào yếu đuối, đa cảm và lãng mạn hoá tình yêu lên cao độ. Cái hay của bài thơ là đánh trúng tâm sự của nhiều người, nhất là ở thời xưa khi hôn nhân hầu như là do sự sắp xếp của cha mẹ.

Mình không thích bài thơ lắm là vì nó bi quan quá. Rất ít người con gái có 1 t/y suôn sẻ cũng như rất nhiều người có 1 cuộc hôn nhân không có tình yêu từ 2 phía, nếu ai cũng như người con gái này thì c/s sẽ ra sao. Hoặc là đấu tranh để có bằng được TY của mình (sẽ phải đủ bản lĩnh sống trên dư luận và ảnh hưởng đến rất nhiều người, mà khi đi đến hôn nhân rồi chắc gì đã toại nguyện), hoặc là an phận. Không cần phải quên hoàn toàn người xưa, nhưng hãy xếp quá khứ vào một góc. Lẽ sống ở trên đời không phải chỉ tình yêu, còn có gia đình, bè bạn, sự nghiệp và quan trọng hơn cả đối với người phụ nữ-con cái. Bàn chuyện ngoài lề một chút, mình không thích truyện Quỳnh Dao lắm vì cũng khá ưót át, nhưng một lần tình cờ đọc 'Bên bờ hiu quạnh' mình rất tâm đắc với 1 quan điểm về tình yêu của 2 hai nhân vật không chính trong cuốn truyện. Họ yêu nhau nhưng người phụ nữ đã có gia đình khá yên ấm. Họ không đòi hỏi trách cứ gì cả. Họ hạnh phúc vì họ biết rằng người kia vẫn tồn tại, không cứ yêu nhau là phải có nhau mới hạnh phúc.

Cuối cùng, có được bao nhiêu bài thơ gọi là hay trên thế gian này theo quan điểm của Tucurie? Nhiều khi chỉ cần một dòng, một khổ, một ý tứ hay, mới lạ, độc đáo đã đủ làm lấp lánh cả bài thơ.

[Toilaai]

Bài thơ này thì hầu như ai cũng thích, tôi cũng thích nhưng mà không thuộc vì nó ...dài quá :P
Nhưng tôi cũng thích 1 bài thơ hoạ lại bài này, đăng trên HHT cách đây khoảng 9,10 năm rồi thì phải, chỉ nhớ bập bõm được mấy câu, có ai nhớ hết không post lại giùm tôi cái nhỉ?

Mỗi mùa thi trước mỗi lần ôn
Giở sách ra coi thấy hết hồn
bài vở trong năm cao chất ngất
Đành nhờ người ấy rủ lòng thương

Người ấy thường hay lên lớp tôi
Bảo rằng không học cứ đi chơi
Không khéo 2 năm ngồi 1 lớp
Học hành như vậy, chỉ chết thôi
....................
Người ấy đột nhiên chuyển chỗ ngồi
Để mình tôi lại giữa chơi vơi
.......

Người ấy giờ đây nghĩ ngợi gì
Vì sao người ấy bỏ tôi đi
Rủ lòng, người hỡi xin quay lại
Để cùng vui vẻ 1 mùa thi.

[ke_lac_duong]

Tôi nhới hồi tui học lới 9 ...... tụi nó thách tôi nhớ được bài này ,... Mà tôi thì là 1 đứa lười học thuộc lòng nhất ........ Nhưng sĩ gái , thế là giờ thuộc làu làu , kể ra cũng có lợi lăm , đôi khi đi ti teo được