Brando
22-09-2003, 08:32 PM
Tối 14/4/2002, quán Nhạc Tranh vẫn đông như mọi khi. Sau vài bài nhạc cổ điển (cũng vẫn mấy bài như mọi khi), khán giả đang im phăng phắc, chăm chú nghe "như nuốt từng nốt nhạc", bỗng thấy phía sau xôn xao. Thì ra ở dưới xuất hiện hai người, một người béo, mặt phúc hậu, tóc rũ kiểu nghệ sỹ, trông rất quen, hình như là một thủ lĩnh thanh niên - sinh viên, thường xuất hiện trong các chương trình ca nhạc sinh viên, và một người khác hơi gầy, tóc bạc gần hết, người này trông cũng rất quen nhưng mình nghĩ mãi không nhớ ra là ai.
Hết bản nhạc, người quản lý mới kéo người tóc bạc lên phía trước: "Giới thiệu với các bạn, hôm nay quánh Nhạc Tranh chúng ta hân hạnh được đón tiếp nhạc sỹ Phú Quang". Trong tiếng vỗ tay hoan hô ầm ỹ, mình mới nhớ ra lần gặp ông tại nhà văn hóa HS-SV hồ Thiền Quang. Lần ấy ông ra HN tổ chức đêm nhạc riêng lần đầu tiên tại thủ đô, và lần ấy ông mặc một bộ veston, chẳng khác gì một nhà doanh nghiệp, trông khác xa hình ảnh một nhạc sỹ mặc áo "chim cò", quần Jean trước mắt tôi.
Được kéo lên sân khấu để giao lưu với khán giả, công việc hiển nhiên mà nhạc sỹ phải làm là...hát và nói chuyện về các bài hát của mình. Nhạc sỹ xin mượn cây đàn ghi ta, thanh minh là nếu cho ông ngồi trước cây piano thì mới hợp, chứ ghita ông không chơi hay, chỉ chơi vài hợp âm để hát cho đúng giọng, và lấy hứng để kể chuyện. Bằng một giọng khàn khàn của người hút thuốc, ông bắt đầu rỉ rả kể về những "đứa con" của mình.
Câu hỏi đầu tiên, là về đầu đề của bài hát "Tình khúc 24". Nhạc sỹ cho biết đó là bài hát ông viết tăng một người con gái 24 tuổi. Ông cũng cho biết, bài hát nào của ông cũng mang hình ảnh một người con gái, dù là đã in dấu ấn sâu đậm hay chỉ thoảng qua đời ông. Giọng nhạc sỹ lắng xuống khi nói đến một bài hát rất nổi tiếng:
- Bài "Đâu phải bởi mùa thu" (phổ thơ Giáng Vân) tôi viết cho người tình đầu tiên của tôi ở Sài Gòn, đã vượt biên năm 1976. Bài hát này từng bị "người ta" coi là ám chỉ đến cách mạng qua câu "Câu hát ngân lên bỗng tắt nữa chừng, thôi đừng hát ru, thôi đừng day dứt, lá trút rơi nhiều, đâu phải bởi mùa thu", vì... nói đến mùa thu là nói đến cách mạng!!!
Nhạc sỹ kể tiếp: Năm 1975, sau giải phóng nhạc sỹ vào tiếp quản, quen và yêu một người con gái. Cô ấy là một người rất đẹp, từng là hoa khôi của trường trung học, con một gia đình công chức của chính quyền Sài Gòn. Cô gái và gia đình đã từng bị tiêm nhiễm giọng điệu tuyên truyền: VC thằng nào cũng có đuôi, và khi họ vào SG, để trả thù những năm tháng chiến đấu gian khổ, họ sẽ bắt hết con gái xinh đẹp gả cho thương binh cụt chân cụt tay, và lựa chọn vợ bằng hình thức...gắp thăm. Do quá hoang mang, nhất là lo sợ về tin này nên gia đình cô đã vượt biên. Sang Mỹ, cô vào một dòng tu, 13 năm sau mới lấy chồng do sự thúc ép của gia đình. (Vì cô là con cả, các em không dám cưới trước, gia đình cô là một gia đình gia giáo, gốc Bắc di cư năm 54). Từ khi ra đi, cô vẫn thường xuyên viết thư về, càng về sau càng hối tiếc vì đã bỏ đất nước ra đi. Phú Quang từng nói với cô gái rằng: "Anh là một người sáng tác, anh phải có tổ quốc. Tổ quốc của anh, không phải cái gì họ tuyên truyền trên đài, trên báo, mà là những cái rất đơn giản, gần gũi, và nếu rời bỏ nó, người sáng tác sẽ khôn còn đất mà viết."
Tình yêu với cô gái đó đã là ngờ uồn cảm hứng cho PQ viết Serie bài hát "Mười ba chuyện bình thường", từ "Chuyện bình thường số 1" đến "Chuyện bình thường số 13". (Liệu đã có ai được nghe chưa nhỉ?)
Về một bài hát cũng rất được yêu thích "Em ơi, Hà Nội phố", cũng có thân phận rất lận đận. Khi bài hát này ra đời, đang là phong trào sáng tác những bài ca ngợi trời Hà Nội xanh, nắng tháng Tám, cờ hoa, vì vậy những "góc phố rêu phong", "mảnh trăng mồ côi mùa đông"...không được chấp nhận. Mãi mấy năm sau khi ra đời, bài hát mới được hát nhiều và đoạt giải của Sở VHTT Hà Nội. Các quan chức Sở VH nói rằng: "Mày viết như sắp mất Hà Nội đến nơi rồi ấy." Sau khi đoạt giải 2 năm, Phan Vũ khi đó lâm vào cảnh túng thiếu, nói với Phú Quang: "Thôi mày nên nhận giải đi, rồi chia cho tao một nửa" (Phú Quang được đánh giá là nhạc sỹ cực kỳ sòng phẳng trong việc thanh toán tác quyền cho các nhà thơ). Thế là trong một lần ra HN, PQ đến vòng tài vụ Sở VH nhận giải được 1,5 triệu đồng. Các cô tài vụ ngạc nhiên: "Người ta nghe tin đoạt giải đã đến đòi lĩnh tiền, còn ông mãi 2 năm mới thấy đến."
Khi ghi băng album Phú Quang, Biên tập viên vào TP HCM thu 10 bài hát của ông. Nhưng bài "Em ơi Hà Nội phố" khi đem ra in băng vẫn không được chấp nhận, vì cho là nhạy cảm quá. Sau đó, do không thể để 9 bài 1 băng, và sợ phí tiền thu 250.000 đồng/bài (trong khi thù lao nhạc sỹ có 15.000 đồng) nên đành phải cho vào, nhưng có chỉ đạo là không được cho vào mặt A, dù ở vị trí nào! Cũng không được cho vào đầu hay cuối mặt B vì sẽ gây sự chú ý cho công chúng. Mặc cho những rào cản khá buồn cười như vậy, bài hát vẫn nhanh chóng được công chúng đón nhận, và đến nay, đã ghi dấu ấn sâu đậm trong nền âm nhạc Việt Nam.
(Còn tiếp)
Hết bản nhạc, người quản lý mới kéo người tóc bạc lên phía trước: "Giới thiệu với các bạn, hôm nay quánh Nhạc Tranh chúng ta hân hạnh được đón tiếp nhạc sỹ Phú Quang". Trong tiếng vỗ tay hoan hô ầm ỹ, mình mới nhớ ra lần gặp ông tại nhà văn hóa HS-SV hồ Thiền Quang. Lần ấy ông ra HN tổ chức đêm nhạc riêng lần đầu tiên tại thủ đô, và lần ấy ông mặc một bộ veston, chẳng khác gì một nhà doanh nghiệp, trông khác xa hình ảnh một nhạc sỹ mặc áo "chim cò", quần Jean trước mắt tôi.
Được kéo lên sân khấu để giao lưu với khán giả, công việc hiển nhiên mà nhạc sỹ phải làm là...hát và nói chuyện về các bài hát của mình. Nhạc sỹ xin mượn cây đàn ghi ta, thanh minh là nếu cho ông ngồi trước cây piano thì mới hợp, chứ ghita ông không chơi hay, chỉ chơi vài hợp âm để hát cho đúng giọng, và lấy hứng để kể chuyện. Bằng một giọng khàn khàn của người hút thuốc, ông bắt đầu rỉ rả kể về những "đứa con" của mình.
Câu hỏi đầu tiên, là về đầu đề của bài hát "Tình khúc 24". Nhạc sỹ cho biết đó là bài hát ông viết tăng một người con gái 24 tuổi. Ông cũng cho biết, bài hát nào của ông cũng mang hình ảnh một người con gái, dù là đã in dấu ấn sâu đậm hay chỉ thoảng qua đời ông. Giọng nhạc sỹ lắng xuống khi nói đến một bài hát rất nổi tiếng:
- Bài "Đâu phải bởi mùa thu" (phổ thơ Giáng Vân) tôi viết cho người tình đầu tiên của tôi ở Sài Gòn, đã vượt biên năm 1976. Bài hát này từng bị "người ta" coi là ám chỉ đến cách mạng qua câu "Câu hát ngân lên bỗng tắt nữa chừng, thôi đừng hát ru, thôi đừng day dứt, lá trút rơi nhiều, đâu phải bởi mùa thu", vì... nói đến mùa thu là nói đến cách mạng!!!
Nhạc sỹ kể tiếp: Năm 1975, sau giải phóng nhạc sỹ vào tiếp quản, quen và yêu một người con gái. Cô ấy là một người rất đẹp, từng là hoa khôi của trường trung học, con một gia đình công chức của chính quyền Sài Gòn. Cô gái và gia đình đã từng bị tiêm nhiễm giọng điệu tuyên truyền: VC thằng nào cũng có đuôi, và khi họ vào SG, để trả thù những năm tháng chiến đấu gian khổ, họ sẽ bắt hết con gái xinh đẹp gả cho thương binh cụt chân cụt tay, và lựa chọn vợ bằng hình thức...gắp thăm. Do quá hoang mang, nhất là lo sợ về tin này nên gia đình cô đã vượt biên. Sang Mỹ, cô vào một dòng tu, 13 năm sau mới lấy chồng do sự thúc ép của gia đình. (Vì cô là con cả, các em không dám cưới trước, gia đình cô là một gia đình gia giáo, gốc Bắc di cư năm 54). Từ khi ra đi, cô vẫn thường xuyên viết thư về, càng về sau càng hối tiếc vì đã bỏ đất nước ra đi. Phú Quang từng nói với cô gái rằng: "Anh là một người sáng tác, anh phải có tổ quốc. Tổ quốc của anh, không phải cái gì họ tuyên truyền trên đài, trên báo, mà là những cái rất đơn giản, gần gũi, và nếu rời bỏ nó, người sáng tác sẽ khôn còn đất mà viết."
Tình yêu với cô gái đó đã là ngờ uồn cảm hứng cho PQ viết Serie bài hát "Mười ba chuyện bình thường", từ "Chuyện bình thường số 1" đến "Chuyện bình thường số 13". (Liệu đã có ai được nghe chưa nhỉ?)
Về một bài hát cũng rất được yêu thích "Em ơi, Hà Nội phố", cũng có thân phận rất lận đận. Khi bài hát này ra đời, đang là phong trào sáng tác những bài ca ngợi trời Hà Nội xanh, nắng tháng Tám, cờ hoa, vì vậy những "góc phố rêu phong", "mảnh trăng mồ côi mùa đông"...không được chấp nhận. Mãi mấy năm sau khi ra đời, bài hát mới được hát nhiều và đoạt giải của Sở VHTT Hà Nội. Các quan chức Sở VH nói rằng: "Mày viết như sắp mất Hà Nội đến nơi rồi ấy." Sau khi đoạt giải 2 năm, Phan Vũ khi đó lâm vào cảnh túng thiếu, nói với Phú Quang: "Thôi mày nên nhận giải đi, rồi chia cho tao một nửa" (Phú Quang được đánh giá là nhạc sỹ cực kỳ sòng phẳng trong việc thanh toán tác quyền cho các nhà thơ). Thế là trong một lần ra HN, PQ đến vòng tài vụ Sở VH nhận giải được 1,5 triệu đồng. Các cô tài vụ ngạc nhiên: "Người ta nghe tin đoạt giải đã đến đòi lĩnh tiền, còn ông mãi 2 năm mới thấy đến."
Khi ghi băng album Phú Quang, Biên tập viên vào TP HCM thu 10 bài hát của ông. Nhưng bài "Em ơi Hà Nội phố" khi đem ra in băng vẫn không được chấp nhận, vì cho là nhạy cảm quá. Sau đó, do không thể để 9 bài 1 băng, và sợ phí tiền thu 250.000 đồng/bài (trong khi thù lao nhạc sỹ có 15.000 đồng) nên đành phải cho vào, nhưng có chỉ đạo là không được cho vào mặt A, dù ở vị trí nào! Cũng không được cho vào đầu hay cuối mặt B vì sẽ gây sự chú ý cho công chúng. Mặc cho những rào cản khá buồn cười như vậy, bài hát vẫn nhanh chóng được công chúng đón nhận, và đến nay, đã ghi dấu ấn sâu đậm trong nền âm nhạc Việt Nam.
(Còn tiếp)