Nhạc Trịnh Có Làm Bạn Quan Tâm Không?

[garlic]

Tôi là một người nghe nhac trịnh chính hiệu, nhưng mà hình như điều đó là lỗi thời trong trào lưu âm nhạc hiện nay .thực ra nhạc trịnh nếu chịu khó nghe va nghe nhiều thì sẽ thấy đuợc sự quyến rũ trong ca từ ,cũng như những quan điểm về thế giới quan cua ông thật tuyệt vời.Có ai cùng quan điểm không?Hãy lên tiếng nhé.

[Ngô Từ]

Như thế nào là chính hiệu? Như thế nào là lỗi thời? Có nhiều kẻ tự khoác lên vai mình chiếc áo "người nghe nhạc Trịnh Công Sơn", mong rằng tên tuổi của nhạc sĩ, mong rằng tấm lòng của người những người yêu nhạc TCS thật sự sẽ "đánh bóng" cho hình ảnh của chính mình. TTMT mong rằng garlic không phải là người như vậy. Nếu đã yêu hay là say mê một điều gì đó, xin đừng quan tâm đến trào lưu của thiên hạ làm gì, đó chỉ là thứ nhất thời thôi.

Không dám nhận rằng mình là một người nghe nhạc TCS "chính hiệu", TTMT chỉ xin "kể ra nơi đây" chuyện xưa khi lần đầu biết đến Trịnh Công Sơn. Chiếc băng vi cũ kĩ nhưng hình ảnh còn khá rõ từ từ kể lại một câu chuyện về một chàng nhạc sĩ trẻ, tài hoa đa tình, về những ngày anh còn ở Huế đến khi vào Sài Gòn, về một ai đó ôm đàn hát dưới mưa trong nỗi thất tình tuyệt vọng. Có thể nhiều bạn ở đây cũng nhận ra đó là bộ phim "Em còn nhớ hay em đã quên", một bộ phim cũng không có gì đặc sắc về nghệ thuật giữa hàng trăm tác phẩm mì ăn liền của những năm 90s, bộ phim viết về NS Trịnh Công Sơn, về tình yêu của anh và những bài ca đã làm bao trái tim phải bồi hồi. Là một người chẳng hay nghe nhạc, mà quả thực thời ấy đâu có phải ai cũng có đủ điều kiện để nghe nhạc, đọc sách,và vào mạng như thế hệ trẻ bây giờ, TTMT không biết rằng bộ phim viết về một con người thật, có lẽ cũng bởi vì những hình ảnh và câu chuyện ấy đẹp như một giấc mơ và chắc chỉ có lẽ điện ảnh mới là nơi có thể diễn ra những chuyện này. Chàng trai quay trở về thăm người yêu cũ, chỉ thấy bàn ghế đồ đạc phủ khăn, thấm đẫm bụi thời gian. Người nghệ sĩ thầm yêu một thiếu nữ, đứng dưới mưa ôm ghita hát tặng em bài ca tự mình sáng tác. Kẻ cô đơn đứng trong góc nhìn người mình thầm thương mến vui vẻ giữa bao người. Có lẽ ấn tượng lớn nhất của TTMT là những bài hát hay được sắp xếp (theo quan điểm lúc đó của TTMT) thật là khéo trong mạch câu chuyện, Diễm Xưa khi cơn mưa bay làm ướt bản nhạc của anh, hay Nắng Thuỷ Tinh trong sáng và thơ ngây như người con gái ấy.

Mãi tới sau này, khi chị gái của TTMT có kể về một anh hát rất hay bài Diễm Xưa trong liên hoan văn nghệ của trường, những kí ức về câu chuyện tưởng không có thật ấy lại được gợi lên. Đường dài hun hút như mắt em sâu, sâu trong lời hát và trong những nốt nhạc da diết. Sâu trong tình yêu và trong thú đau thương. Biết đến nhạc sĩ Trịnh Công Sơn và những bài hát của anh, không phải chỉ có Hạ Trắng mộng mơ hay Diễm Xưa thương nhớ, mà còn cả những ước mơ cho một thế giới đẹp hơn, cho một tấm lòng trinh nguyên thả theo gió bay. Kể ra cho các bạn nghe những chuyện này, cũng là nhớ về những ngày xưa, những người bạn cũ, TTMT hy vọng sẽ được nghe các bạn kể thêm về những cảm giác đâu tiên với nhạc Trịnh Công Sơn của mình, cho dù đó chưa chắc đã phải là một điều gì rõ ràng như là thương, yêu, hay là ghét.

[double]

Bài hát đầu tiên của Trịnh Công Sơn mình biết là bài Bông hồng nhỏ" em sẽ là mùa xuân của mẹ, em sẽ là tia nắng của cha...". Bài đó hay từ ngày xưa cho đến bây giờ.
Hồi cấp II, có người tặng cho một quyển Tuyển tập nhạc TCS. Thích lắm. Thích ca từ đã đành còn thích những cảm hoạ Trịnh Công Sơn viết về mình " Tôi chỉ là con chim nhỏ hót chơi trên đầu những ngọn lau. Không ai muốn mình là tên tuyệt vọng nhưng tôi tự nguyện làm tên tuyệt vọng bởi đã nhiều sớm mai tôi thức dậy không còn được thấy hoa quả khai sinh trong trái tim người...". mười mấy tuổi không hiểu hết ngôn từ. Nhưng vẫn thich. Thích nữa là có cái đài bé tí xíu, đêm học bài mở ri rỉ nghe Khánh Ly hát. Sau này đi thư viện, thời thư viện TH để cặp sách ở ngoài, tiên nhân cái đứa nào lấy mất của mình cái cặp. Chả biết nó làm gì với quyển Tuyển tập nhạc Trịnh.
Sau này có một người mà bắt đầu từ Cuối cùng cho một tình yêu.... Có một hôm nói chuyện với người, tranh luận về nhạc Trịnh. Sự sống. Cái chết. Khát vọng sống và hoài thai mình trong tình yêu. "Tôi xin làm quán trọ dừng chân em ghé chơi" Nhỡ em ghé chơi rồi quyến luyến không muốn về thì sao đây? :)
Hôm nay một ngày mới, đến cơ quan muộn, đã thấy đồng nghiệp mở Hai mươi mùa nắng lạ cho nghe.

[dvninh]

Nhạc Trịnh à! Hay đấy nhỉ, không biết có anh chị em cô gì chú bác nào có list (hay địa chỉ list) tất cả những sáng tác của Trịnh không thì chỉ cho anh em biết với, tìm hoài mà mới có hơn 300 bài, nghe nói bác Trịnh Công Sơn để lại hơn 600 bài thì phải. Nếu chỉ có list tiêu đề bài hát thôi cũng được, xin cảm tạ trước.

[garlic]

Cảm ơn những lời nói của TTMT, garlic thật sự không cho rằng nghe nhạc thì phải nghe theo trào lưu,garlic nói tới chữ lỗi thời ở đây là vì mỗi khi hoi bất kì môt ai về nhạc trịnh thì họ đều lắc đầu và bảo rằng có điên mới nghe thứ nhạc đó, nhưng garlic hiểu họ nói vậy vì họ đang say sưa với những thứ nhạc sôi động hơn nhiều , ngôn từ thi dễ thuộc và dễ hiểu.Không thể băt ép sở thích của mọi người đuợc.
Lân đầu tiên nghe nhac Trịnh la khi garlic 16 tuổi , bài hat đầu tiên nghe la"Rưng xưa đã khép " do Mỹ Linh hát , nhung đến bây giờ theo cảm nhạn của riêng garlic thi chỉ co ba người hát nhac của Trinh hay va truyền cảm đó la :Khánh Ly, Hồng Nhung và Quang Dũng, trong những tác phẩm mà trịnh công sơn để lai thú thưc là tôi nghe không nhiều nhưng mỗi khi buồn bực hay thất vọng về một điều gì đó , có nhạc trịnh bên cạnh là mọi thứ tan biến hềt thay vào đó là niềm vui, sự khát khao đuợc sống để làm tẩt nhứng gì mà mình đã lên kế hoạch
"NHẠC TRỊNH LÀ MỘT MÓN QUÀ TUYỆT VỜI CHO NHỮNG AI ĐANG BUỒN KHỔ VÀ THẤY CUỘC SỐNG NÀY TẺ NHẠT"

[ke_lac_duong]

Những tình khúc của Trịnh Công Sơn mỗi khi nghe lại mang đến cho tôi một cảm giác trong trẻo và thi vị.Tôi cũng không biết là tôi dùng từ như thế đã đúng với cái cảm giác mà tôi thật sự cảm thấy hay không?
Tôi chỉ biết rằng,mỗi bài hát ông viết ra,tôi có cảm tưởng như ông đã rút hồn mình ra mà gửi theo giai điệu.Có người thích nhạc Trịnh,có người không.Tôi không phê phán ,cũng không có ý kiền gì về gu âm nhạc của ai.Tôi chỉ cảm thấy một sự đồng điệu nơi nhạc Trịnh và chính ví thế tôi tìm đến nó.
Bạn garlic a,bạn yên tâm đi.Cái đẹp bao giờ cũng được nâng niu và thưởng thức,đừng sợ là mình sẽ lạc loài,vì còn rất nhiều người cũng yêu nhạc Trịnh như bạn(trong đó có tôi)

[garlic]

Ừ ,tôi chỉ thấy hơi lạc lõng giữa đám bạn thân vì chúng không nghe nhạc Trịnh,nhưng tôi luôn biết nhạc Trinh sẽ làm tôi tan đi nhưng ưu phiền,bạn có biết bài "Hạ Trắng" không, tôi thich nghe nó,vì "gọi nắng cho vai em gầy đường xa áo bay",tôi đã từng là nắng của người ấy, nhưng thật buồn khi mọi cái đã là dĩ vãng,mong rằng nhạc Trịnh sẽ giúp tôi quên đi những điều nhọc nhằn của cuộc sồng,bạn cũng vậy nhé.Chúc bạn có một ngày mai đầy nắng

[home_nguoikechuyen]

Originally posted by dvninh@Oct 30 2003, 01:09 PM
Nhạc Trịnh à! Hay đấy nhỉ, không biết có anh chị em cô gì chú bác nào có list (hay địa chỉ list) tất cả những sáng tác của Trịnh không thì chỉ cho anh em biết với, tìm hoài mà mới có hơn 300 bài, nghe nói bác Trịnh Công Sơn để lại hơn 600 bài thì phải. Nếu chỉ có list tiêu đề bài hát thôi cũng được, xin cảm tạ trước.
hicccc, bạn có lời nhạc Trịnh Hơn 300 bài sao???Hicccc, phải hỏi địa chỉ bạn để mách các nhà báo, nhà nghiên cứu nhạc trịnh để viết báo về bạn, và mượn tài liệu nhạc của bạn mới được. bản thân tôi, bạn có ở nơi nào của việt nam , tôi cũng đến để xem hơn 300 bài bạn sưu tầm.

Người ta có tìm mãi , mà cũng tìm đâu được khoảng 270 bài hát của trịnh. Mặc dù nhiều tài liệu cho biết là Trịnh sáng tác trên 600 ca khúc.

dactrrung.com nổi tiếng thế. mà cũng chi mới có 226 bài hát của trịnh

[ke_lac_duong]

Trong bài viết này tôi xin trình bày một chút suy nghĩ thô thiển của tôi về ca từ của ca khúc Đoá Hoa Vô Thường. Xin nói rõ rằng để bảo vệ sức khoẻ cho các bạn trẻ hay chóng mặt nhức đầu, bài viết của tôi sẽ không có câu nào dính dáng đến Phật Pháp.

ÐOÁ HOA VÔ THƯỜNG

I
Tìm em tôi tìm
Mình hạc xương mai
Tìm trên non ngàn
Một cành hoa khôi
Nụ cười mong manh
Một hồn yếu đuối
Một bờ môi thơm
Một hồn giấy mới
Tìm em tôi tìm
Nhủ lòng tôi ơi
Tìm đêm chưa từng
Tìm ngày tinh khôi
Tìm chim trong đàn
Ngậm hạt sương bay
Tìm lại trên sông
Những dấu hài
Tìm em xa gần
Ðất trời rộn ràng
Tìm trong sương hồng
Trong chiều bạc mệnh
Trăng tàn nguyệt tận
Chưa từng tuyệt vọng đâu em
Tìm trong vô thường
Có đôi dòng kinh
Sấm bay rền vang
Bỗng tôi thấy em
Dưới chân cội ngờ uồn
Tôi mời em về
Ðêm gội mưa trong
Em ngồi bốn bề
Thơm ngát hương trầm
Trong vườn mưa tạnh
Tiếng nhạc hân hoan
Trăng vàng khai hội
Một đoá hoa quỳnh

II
Từ nay tôi đã có người
Có em đi đứng bên đời líu lo
Từ nay tôi đã có tình
Có em yêu dấu lẫy lừng nói thưa
Từ em tôi đã đắp bồi
Có tôi trong dáng em ngồi trước sân
Mùa đông cho em nỗi buồn
Chiều em ra đứng hát kinh đầu sông
Tàn đông con nước kéo lên
Chút tình mới chớm đã viên thành
Từ nay anh đã có nàng
Biết ơn sông núi đáp đền tiếng ca
Mùa xuân trên những mái nhà
Có con chim hót tên là ái ân

III
Sen hồng một nụ
Em ngồi một thuở
Một thuở yêu nhau
Có vui cùng sầu
Từ rạng đông cao
Ðến đêm ngọt ngào
Sen hồng một độ
Em hồng một thuở xuân xanh
Sen buồn một mình
Em buồn đền trọn mối tình
Một chiều em đứng cuối sông
Gió mùa thu rất ân cần
Chở lời kinh đến núi non
Những lời tình em trối trăng
Một thời yêu dấu đã qua
Gót hồng em muốn quay về
Dù trần gian có xót xa
Cũng đành về với quê nhà

IV
Từ đó trong vườn khuya
Ôi áo xưa em là
Một chút mây phù du
Ðã thoáng qua đời ta
Từ đó trong hồn ta
Ôi tiếng chuông não nề
Ngựa hí vang rừng xa
Vọng suốt đất trời kia
Từ đó ta ngồi mê
Để thấy trên đường xa
Một chuyến xe tựa như
Vừa đến nơi chia lìa
Từ đó ta nằm đau
Ôi núi cũng như đèo
Một chút vô thường theo
Từng phút cao giờ sâu
Từ đó hoa là em
Một sớm kia rất hồng
Nở hết trong hoàng hôn
Đợi gió vô thường lên
Từ đó em là sương
Rụng mát trong bình minh
Từ đó ta là đêm
Nở đoá hoa vô thường.
Tôi không dám nói mình đã hiểu hết ca từ của bài hát này, càng không dám nhận mình là chuyên gia. Có điều, cái tinh tế (tinh tế chứ không phải cao siêu) trong ca từ của bài hát này, không phải ở chữ Vô Thường, mà ở chữ Đoá Hoa (tuy nhiên nếu không hiểu được chữ Vô Thường thì có bắc thang dài 10 mét cũng chẳng với tay được tới Đoá Hoa).
Người ta thường ví "người đẹp như hoa", và tác giả dùng từ Em quá nhiều trong bài hát, cho nên nhiều người nhầm hiểu rằng Đoá Hoa Vô Thường thuần tuý nói về tình yêu trai gái, và Đoá Hoa dùng để chỉ Người con gái đẹp. Thực ra, Đoá Hoa ở đây có một nghĩa đen: Đoá Hoa tức là Đoá Hoa Quỳnh, một loại hoa mà nhạc sĩ Trịnh Công Sơn rất yêu quí ( Có 1 bài hát khác dính dáng đến hoa quỳnh tên là Quỳnh Hương, bài hát có giai điệu khá đặc biệt so với các sáng tác khác của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn).
Trong bài hát, Hoa là Em mà Em cũng là Hoa, Hoa không phải Em mà Em cũng không phải Hoa. Tức là hình ảnh đoá hoa được hào trộn với hình ảnh người con gái, hoà trộn chứ không phải hoà nhập, lúc như nói về Hoa, lúc như nói về Người.

Xin trích ra đây một số đoạn: "Tìm trên non ngàn, một cành hoa khôi", rồi cả 4 câu tiếp theo tưởng như nói về người nhưng thực ra là ca ngợi vẻ đẹp của hoa.
Rồi "Tôi mời em về, Đêm gội mưa trong", chắc Phương ĐC không nghĩ là bác Trịnh đang tắm mưa cho ngưòi yêu chứ?
Và "Trong vườn mưa tạnh, Tiếng nhạc hân hoan, Trăng vàng khai hội, Một đoá hoa quỳnh". Mưa là mưa mùa hạ, trăng vang khai hội là dịp Trung Thu, đoá hoa quỳnh là...đoá hoa quỳnh. Hoa Quỳnh trắng muốt ngát hương. Khoảng thời gian Quỳnh nở bắt đầu từ cuối Hạ và kết thúc khi Đông chớm sang. Điểm đặc biệt là Quỳnh chỉ nở về đêm, bà bạn comay kể cho tôi rằng uống trà thưởng nguyệt ngắm Quỳnh trong vườn khuyu những đêm tháng Tám đẹp trời là thú vui của các bậc chơi hoa tao nhã xưa nay. Cái đoạn "Sen hồng một độ, Em hồng một thuở xuân xanh, Sen buồn một mình, Em buồn đền trọn mối tình" là nói về đoá Quỳnh rụng vào cuối Thu.
Một trích dẫn cuối: "Từ em tôi đã đắp bồi, Có tôi trong dáng em ngồi trước sân"

Như tôi đã nói, Hoa và Người hoà trộn chứ không hoà nhập, cho nên mới có "Từ nay tôi đã có người, Có em đi đứng bên đời líu lo, Từ nay tôi đã có tình, Có em yêu dấu lẫy lừng nói thưa...". Cái hoà trộn đó tạo cho ca từ chất Thơ mộng ảo rất Trịnh Công Sơn_người được đích danh Văn Cao tôn xưng là Con Người Ca Thơ.

Tôi cứ nghĩ rằng Đoá Hoa Vô Thường thuần tuý là câu chuyện tình của bác Trịnh với Hoa, với Người; Hoa nở rồi Hoa lại tàn, Tình đến rồi Tình lại đi, Vô Thường như thế gian vốn vẫn Vô Thường. Gần đây đọc được 1 bài nghiên cứu đỉnh cao mới "giác ngộ" rằng: Đóa Hoa Vô Thường là cuộc hành hương về Vô Thường để đi tìm ý nghĩa của cái Đẹp, Tình Yêu, Nghệ Thuật và cái Chết. Muốn tìm hiểu, bạn có thể đọc bài dưới đây

Trích bài viết "Chiêm ngắm Đoá hoa vô thường", tác giả Hà Vũ Trọng.

Nếu chiêm ngắm kĩ, bạn sẽ thấy con người là một bông hoa năm cánh. Một thiền giả Nhật đã có chiêm nghiệm như vậy.

“Giao hưởng thơ” Ðoá hoa vô thường là một dụ ngôn/ẩn dụ bằng ý thơ nẻo nhạc để kể về cuộc hành hương đi tìm ý nghĩa của tình yêu, nghệ thuật và cái chết. Tương tự như trong truyền thuyết đi tìm Ðoá hoa Xanh biểu trưng cho nghệ thuật của thi sĩ Lãng mạn Ðức Novalis -- Một cuộc luyện đan (alchemy) trong tình yêu và nghệ thuật. Hoặc gần với Thiền tông hơn, nó được luân diễn trong 10 bức tranh chăn trâu, là hình ảnh kẻ mục đồng hay hành giả/lữ khách lạc nẻo giữa đồng hoang nội cỏ, khởi đi tìm cái tâm (chân như) của chính mình đã đánh mất trên siêu lộ mê ảnh trong cõi sinh tử chập chùng mộng mị...


Bốn “chương” (movement) nhạc của Ðoá Hoa Vô Thường tương ứng với bốn mùa hay bốn tâm cảnh về một đời người, như vòng “qui hồi vĩnh cửu” (eternal recurrence) trong Một cõi đi về. Lối tiến hành âm hình giai điệu của Ðoá Hoa Vô Thường là một cuộc chuyển hoá liên tục giọng, điệu tính, tiết nhịp, tâm thái... trong từng đoạn, câu hoặc tiết nhạc. Ý thơ dựa trên một chủ đề chính tái hiện nhiều lần là bông hoa xuyên suốt tác phẩm. Sự chuyển hoá sắc thái liên tục này làm gợi nhớ tới ý niệm “giao hưởng thơ” [symphonic poem của các nhà soạn nhạc Ðức như F. Liszt thời Lãng mạn] đưa ra tính tự do của một nhạc thể và khả năng sử dụng dàn nhạc như là một bảng pha màu, từ đó vẽ ra một bức tranh linh động bằng âm thanh-hình ảnh.



Chương I

Tìm tình, nhịp thong dong

Khởi đầu bằng thể hát kể đồng dao bốn chữ Tìm em tôi tìm... như nhịp chân rảo bước đi tìm Tình trong vẻ Ðẹp mà hình ảnh thanh tao hiện thân trong mình hạc xương mai. Bước đầu tìm trong cái đơn độc, cái một: tìm trên non ngàn một cành hoa khôi -- hiển hiện trong đoá hoa tinh khôi đó là nụ cười mong manh, một hồn yếu đuối, một bờ môi thơm mang tấm lòng sơ nguyên của một hồn giấy mới. Khiến chúng ta liên tưởng tới những vần thơ tình tâm linh diễm tuyệt “vì tình tôi phải tìm tình” trong Nhã Ca (Kinh Thánh) hoặc trong Tụng ca Tâm linh [của San Juan de la Cruz] để đi tới chỗ kết hợp huyền nhiệm (unio mystica).


(rộn rã bồi hồi)

Ðường nét “hướng thượng” trong giai điệu này: “Tìm em tôi tìm nhủ lòng tôi ơi...” là nỗi quyết tâm tìm trong cả những thấp thoáng ảo hoá (maya) của vạn vật đắp đổi; thời gian: tìm đêm chưa từng, tìm ngày tinh khôi. Trên trời: tìm chim trong đàn ngậm hạt sương bay. Dưới đất: tìm lại trên sông... những dấu hài. Từ thơ bốn chữ giờ còn lại còn ba chữ: những dấu hài... giọng ngậm ngùi tưởng nhớ. Ở đây “tình lại gặp tình” lần tìm theo chỉ thấy từng bước in rêu của một hồng nhan bạc mệnh...

(Trầm tưởng).


(Dịu lắng)

“Tìm em xa gần đất trời rộn ràng...” lòng người đi tìm bây giờ đã lắng xuống để quán tưởng mà ôm lấy đất trời xa gần trong cả cái tính phù du, bạc mệnh, tàn và tận của tấn tuồng ảo hoá đó: Tìm trong sương hồng, trong chiều bạc mệnh, trăng tàn nguyệt tận, chưa từng tuyệt vọng đâu em. Thêm hai chữ đâu em như lời nhắn nhủ mãi mãi tới cõi phù sinh này (Ðừng tuyệt vọng tôi/em ơi đừng tuyệt vọng...).


(Rộn ràng)

Từ thể hát đồng dao giờ hoá thành bài kệ (gatha) tụng reo:


Tìm trong vô thường

Có đôi dòng Kinh

Sấm bay rền vang

Bỗng tôi thấy em

Dưới chân cội ngờ uồn...


Là lúc cảnh giới của đất trời giao hội từ khi câu Kinh đã bước vào đời (Nguyệt ca) -- đôi dòng Kinh Sấm (Vajracchedika) ấy bay rền vang là ánh kim cương chẻ toang bóng tối âm u... Cũng chính là lúc bỗng tôi thấy em dưới chân cội ngờ uồn – cội ngờ uồn của chân như, bản lai diện mục – Người Tình hay cái Tâm sẽ tự hiển hiện cho thấy khi thôi tìm trong hình sắc, âm thanh... Giờ tôi mời em về trong đêm thiêng liêng có ơn mưa trời gội rửa tuôn tưới. Em giờ hiện hữu ở khắp bốn bề tẩm hương trầm thơm ngát. [Tiếng đàn... như tiếng mưa nhỏ giọt]. Khi vườn mưa tạnh, tiếng nhạc liền cất lên hân hoan để soạn sửa cho cuộc lễ mạc khải thiêng liêng dưới ánh trăng vàng: một đoá hoa quỳnh trong ngọc trắng ngần g với bóng trăng tròn. Cũng từ lòng đoá hoa tố tâm đó mở ra [chỉ trong một đêm thắp sáng] mà vạn vật được phản chiếu và mở phơi như trong một tấm gương trong. Cái nôi vũ trụ tình yêu nhiệm màu đó là những ngón tay xoè bung ôm lấy tất cả làm Một.


Tới đây lời thơ ngưng. [Tiếng đàn... giờ là ánh trăng lung linh tĩnh mặc] để chiêm ngắm vẻ đẹp của đoá ngọc quỳnh. Như cái thị kiến ân sủng (beatific vision) của thi sĩ Dante chói mắt trước ánh sáng tâm linh phát toả từ tình yêu được kết thành đoá hoa hồng trắng.



Chương II

Ðưa tình về, nhịp hớn hở (Nhạc...)

Thanh thoảng (Nhạc...)


Bình an

Từ khi có duyên hội ngộ, đã có tình là có đối đáp. Lời thơ chuyển sang thể lục bát trữ tình để bày tỏ khoảng an bình khi cả hai đã có nhau như hình với bóng. Bằng một nhịp thơ liền lạc, vui và đầm ấm: “Từ nay tôi đã có người, có em đi đứng bên đời líu lo... Từ em tôi đã đắp bồi, có tôi trong dáng em ngồi trước sân.”


Hát tự do

Giọng chuyển đột ngột chùng xuống thành khúc hoài cảm (melancholy) đượm vẻ nuối tiếc, man mác, buốt lạnh như lời linh cảm trước cho tính bạc mệnh của đoá hoa “mới chớm đã viên thành” như nụ tình ái Kim-Kiều. Mùa đông cho em nỗi buồn, chiều em ra đứng hát kinh đầu sông... chút tình mới chớm đã viên thành.


Và tàn đông con nước kéo lên đợi mùa xuân tới:


Nhịp nhàng thơ thới
Ðiệp từ Từ nay... đã luôn được nhắc lại, cung giọng bây giờ cao và nhấn nhá vui hơn. Toàn chương II diễn tả một cuộc “đối đáp” nói–thưa (đối điểm/counterpoint), đắp-bồi giữa hai bè ngôi thứ khởi từ tôi-người, tôi-tình sang tôi-em; cho tới đoạn này là anh-nàng để đồng xướng (homophony) một chữ có. Ở đoạn này như là giai điệu chim hót trầm bổng cùng với tiếng ca đồng thanh của đất trời sông núi đáp đền tới cuộc hội ngộ từ khi đã có... Từ nay anh đã có nàng, biết ơn sông núi đáp đền tiếng ca. Mùa xuân trên những mái nhà, có con chim hót tên là ái ân.



Chương III

Bốn mùa yêu nhau trong lẽ vô thường của trời đất

(Nhạc chuyển... Chậm lại...)


Bình an

Khúc arioso (vịnh tự khúc): “Sen hồng một nụ...” Chuyển từ hình ảnh đoá quỳnh trắng của chương I sang một hoá thân khác là nụ sen hồng đang ngồi đong đưa -- khoảng cách từ “thơ ngây” tới “kinh nghiệm” -- bằng một giọng kể hoài tưởng lại thời thanh xuân êm đềm chuyển sang sắc màu “chín” của tình yêu đã nếm trải từ rạng đông cao đến đêm ngọt ngào. Bảng màu “mùa xuân chín” rõ rệt hơn: Em hồng một thuở xuân xanh... giờ còn lại nỗi buồn hoài niệm để đền trọn mối tình. (Hồng đi nhé xin hồng với nụ. Vàng phai sẽ cuốn đi mịt mù – Vàng phai trước ngõ).


(nhạc chuyển...)


Hiu hắt

Từ đây chuyển đoạn trầm xuống hiu hắt như tiếp nối đoạn hoài cảm ở chương II nhưng đã trở thành thể thơ độc thoại sáu chữ. Một chiều em đứng cuối sông, gió mùa thu rất ân cần chở lời kinh đến núi non, những lời tình em trối trăng...” Cuộc tình đã trải qua cả hạnh phúc lẫn khổ đau, và thân phận lưu lạc hoa trôi bèo dạt, lênh đênh từ đầu sông cho tới cuối sông đoạn trường “tính từ sông nước cát lầm”. Cánh gió mùa thu chở lời Kinh hát về thân phận gửi tới non nước quê nhà. Một thời yêu dấu đã qua. Giờ đây gót hồng (gót sen/đôi chân hồng trần củaThuý Kiều) mong mỏi được quay về. Từ khúc hoài cảm ở trên giờ hợp lại trở thành khúc hoài hương (nostalgia) trối trăng rằng: dù trần gian có xót xa cũng đành về với quê nhà.


(Con sóng biển dâu đã mang tình về quê quán cũ)

[Nhạc...]



Chương IV

(Nhạc chuyển... ) Rộng rãi

Dồn dập vừa

Mênh mông


Tình đi, người ở lại -- (Ðoạn cuối)

Êm đềm, xa vắng

Khúc 1: “Từ đó trong vườn khuya, ôi áo xưa em là một chút mây phù du, đã thoáng qua đời ta...”.

Khúc bi ca (elegy) u huyền này bằng thể thơ tự sự năm chữ, là tiếng thở dài mênh mang khi tình đã đi, người ở lại. Có thể diễn tả lại bằng lời thơ trong Lửa Thiêng:


Bóng đêm toả không lấp niềm thương nhớ,

Tình đi mau, - sầu ở lại lâu dài.

Ta đã để hồn tan trong tiếng thở

Kêu gọi người đưa tiễn nỗi tàn phai.

(“Bi ca” – Huy Cận)


Từ cảnh vườn đêm hội ngộ có ánh trăng vàng mạc khải của chương I tới cảnh vườn khuya cô tịch trong chương cuối này, là nỗi thấu cảm tính phù du của chữ tình, của vẻ đẹp mong manh là hình ảnh chính cái chết. Từ đó trong hồn ta, ôi tiếng chuông não nề...Nỗi tuyệt vọng mênh mang, nhịp tim xao động trong lòng là tiếng chuông não nề văng vẳng như tiếng chuông cầu hồn. Tiếng ngựa hí vang rừng xa vọng suốt đất trời kia, mang tính ẩn dụ đầy âm-hình (audio-visual) loan báo cho giờ phút khởi hành chuyến xe cuối cùng của đời người. Từ đó ta ngồi mê, để thấy trên đường xa, một chuyến xe tựa như, vừa đến nơi chia lìa.


(Tình do tâm mà sinh, có khi tình mất mà tâm còn động vọng. Ðến lúc tâm bình an thì tình kia cũng đoạn nỗi).

[Nhạc] Mạnh và liền nhau


Êm dịu lại

Khúc 2: “Từ đó ta nằm đau, ôi núi cũng như đèo, một chút vô thường theo...”

Bài tự tình khúc cuối này như bức tranh thuỷ mặc của cõi tâm bao la vô cùng.

Từ đó... từ chốn vô thuỷ vô chung để mà chiêm nghiệm toàn cảnh lộ trình đã qua của người nghệ sĩ – kẻ hành hương -- giờ nằm đau dạt dào bi cảm trước cái như tính của vẻ đẹp, của sự vật; chẳng còn biện biệt nữa không gian (ôi núi cũng như đèo) với thời gian (từng phút cao giờ sâu) để rồi nhập vào với trạng thái tịnh mặc (samadhi) ngay trong nỗi đau – [ở một nghĩa nào đó] là đang trải qua kinh nghiệm về cái chết. Ði vào cõi chết như một âm điệu ngân vang rồi cũng sẽ chìm trôi vào với cái tịch lặng: cõi đi về thiết yếu của âm nhạc, của chính đời người.


Từ đó -- tình yêu là hoa nở hồng ban sớm nở hết trong hoàng hôn, vẫn còn mãi khát mong, lại phải nhờ tới ngọn gió vô thường thổi qua để tiếp tục hoá thân thành sương tinh khiết rụng mát trong bình minh.


Vườn khuya đoá hoa nào mới nở,

Ðời ta có ai vừa qua...

(Ðêm thấy ta là thác đổ)


Từ đó ta là đêm, nở đoá hoa vô thường.


Từ đó -- người đi hành hương nhập thể vào với bóng đêm vô tận (là cõi chân không) để nở ra đóa hoa vô thường: người chiêm ngắm [đoá hoa] đã trở thành cái [đoá hoa] mà mình chiêm ngắm. Vẻ đẹp của đoá hoa vô thường là nở ra nụ cười khúc khích trên lưng đài gương của cái dục mang hương sắc hoa tình của cái chết.


Từ đó -- đoá hoa là biểu hiện rõ nhất về sự vô thường: hiện, hiển và biến:


Mùa mưa tới cành hoa trắng ngần

Ðã ra đời đùa vui phút giây

Sau một lần đến bên người

Khép lại tấm lòng nghìn năm nhớ ai...

(Chuyện đoá quỳnh hương)


Từ đó -- đoá hoa ấy đã khép lại những cánh mong manh trước cả lúc trăng tàn nguyệt tận.


Từ đó --

Chìm dưới sương thu là một đoá thơm tho.

(Chìm dưới cơn mưa)


Nhưng từ đó, để kết tinh nên một đoá mong manh, thơm tho ấy dâng cho đời, đã là sự cưu mang và hi hữu kể từ trăm năm trong cõi người ta...


(Nhạc để chấm dứt...)

Khúc kết

Những phương trời gió loạn nào đã đi qua,

Còn lại đoá hoa vô thường

Phất phơ giữa tuế nguyệt không thời.9

Hà Vũ Trọng (Toronto)