Từ Hán-ngụy đến Nam Bắc Triều, Tùy

[Mùa Thu Chết]

Đêm, trằn trọc với những ưu phiền.
Một ngọn gió thổi nhẹ qua cũng gây bao nỗi niềm.

Cố hương đâu mà nhớ.
Trăng đâu rọi để mà ngẩng đầu.

Đường về đất Sính xa xôi
Nửa đêm hồn mộng ngược xuôi chín lần
(Ai Sính-Khuất Nguyên)

Ở đâu đây vẳng trong tiềm thức những câu thơ u tình của một kẻ lữ thứ. Thôi đành cũng gửi vào phù vân nổi trôi.

Tạp thi nhị thủ - Tào Phi
Bài 1

Mạn mạn thu dạ trường
Liệt liệt bắc phong lương
Triển chuyển bất năng mị
Phi y khởi bàng hoàng
Bàng hoàng hốt dĩ cửu
Bạch lộ triêm ngã thường
Phủ thị thanh thủy ba
Ngửng khán minh nguyệt quang
Thiên Hán hồi Tây lưu
Tam Ngũ chính tung hoành
Thảo trùng minh hà bi
Cô nhạn độc Nam tường
Uất uất đa bi tư
Miên miên tư cố hương
Nguyện phi an đắc dực
Dục tế hà vô lương
Hướng phong trường thán tức
Đoạn tuyệt ngã trung trường.

Dịch nghĩa

Đêm thu dài dằng dặc
Gió bấc rét căm căm
Chuyển mình chẳng thể ngủ
Khoác chiếc áo đi rong
Phút chốc mà đã lâu
Sương trắng thấm ướt áo
Cúi nhìn sóng nước trong
Ngửng đầu trông trăng sáng
Thiên Hán chảy về Tây
Tam Ngũ chính ngang dọc
Côn trùng than sầu bi
Cánh nhạn bay về Nam
U uất nỗi buồn đau
Nhớ cố hương không dứt
Muốn bay chẳng có cánh
Qua sông lại không cầu
Đành thở dài trong gió
Đứt đoạn khúc ruột đau.

[Mùa Thu Chết]

Bài 2

Tây bắc hữu phù vân
Đình đình như xa cái
Tích tai thời bất ngộ
Thích dữ phiêu phong hội
Xuy ngã Đông nam hành
Hành hành chí Ngô Cối
Ngô Cối phi ngã hương
An đắc cửu lưu trệ
Khí trí vật phục trần
Khách tử thường úy nhân.

Dịch nghĩa

Tây bắc mây nổi trôi
Ùn ùn như lọng xe
Tiếc than không gặp thời
Gặp trận gió cuốn bay
Đưa tôi về Đông nam
Đi mãi đến Ngô Cối
Nào phải quê hương mình
Sao có thể ở lâu
Không nói lời ngây dại
Mang tấm thân lữ thứ
Khách e dè tha nhân

[Mùa Thu Chết]

Đoản ca hành
-Tào Tháo-


Đối tửu đương ca,
Nhân sinh kỷ hà:
Thí như triêu lộ,
Khứ nhật khổ đa.
Khái đương dĩ khảng,
Ưu tư nạn vong.
Hà dĩ giải ưu:
Duy hữu Đỗ Khang.
Thanh thanh tử câm,
Du du ngã tâm.
Đãn vi quân cố,
Trầm ngâm chí kim.
U u lộc minh,
Thực dã chi tần.
Ngã hữu gia tân,
Cổ sắt xuy sinh.
Hạo hạo như nguyệt,
Hà thời khả chuyết ?
Ưu thung trung lai,
Bất khả đoạn tuyệt.
Việt mạch độ thiên,
Uổng dụng tương tồn.
Khế khoát đàm yến,
Tâm niệm cựu ân.
Nguyệt minh tinh hy,
Ô thước nam phi,
Nhiễu thụ tam tạp,
Vô chi khả y.
Sơn bất yếm cao,
Thuỷ bất yếm thâm.
Chu Công thổ bộ,
Thiên hạ quy tâm.


Bản dịch của Lệ Chi Sơn:

Trước ly rượu ta nên ca hát
Một đời người thấm thoát là bao ?
Khác chi mấy hạt sương mai,
Ngày qua sầu tủi hỏi ai không buồn ?
Vụt đứng dậy, lòng thêm khảng khái
Nhưng cái buồn mãi không tha
Giải sầu chỉ một chăng là
Mượn đôi ba chén cửa nhà Đỗ Khang
Tuổi đi học, áo xanh cổ cứng
Mà lòng ta bịn rịn hôm mai
Nhưng thôi nhắc mãi làm chi
Tuổi xanh quá vãng vì mi ta buồn
Con hươu lạc kêu trên đồng vắng
Chân ngẩn ngơ mồn gặm cỏ non
Nhà ta khách quý rộn ràng
Đàn ca sáo phách bập bùng thâu đêm
Mảnh trăng nọ treo trên trời rộng
Biết bao giờ hết sáng ngàn cây ?
Nỗi buồn ập đến ai hay
Lòng ta vương vấn khi đầy khi vơi
Xông pha mãi một đời gió bụi
Uổng công ta lui tới đai
Bi hoan ly hợp một đời
Mong người tri kỷ đứng ngồi chẳng an
Trăng vằng vặc sao ngàn thưa thớt
Quạ về nam thảng thốt kêu thương
Liệng quanh cây những mấy vòng
Mà không tìm được một cành nương thân
Chẳng quản ngại ta tìm tri kỷ
Dù núi cao, biển cả sâu nông
Một đời nghiền ngẫm Chu công
Làm sao thiên hạ dốc lòng về ta.

[Mùa Thu Chết]

Yên Ca hành
-Tào Phi-

Bài 1
Thu phong tiêu sắt thiên khí lương
Thảo mộc dao lạc lộ vi sương
Quần yến từ quy nhạn Nam tường
Nịêm quân khách du tứ đoạn trường
Khiểm khiểm tư quy luyến cố hương
Quân hà yêm lưu ký tha phương
Tiện thiếp cung cung thủ không phòng
Ưu lai tư quân bất cảm vong
Bất giác lệ hạ chiêm y thường
Viện cầm minh huyền phát thanh thương
Đoản ca vi ngâm bất năng trường.
Minh nguyệt hạo hạo chiếu ngã sàng
Tinh hán tây lưu dạ vi ương
Khiên ngưu chức nữ dao tương vọng
Nhĩ độc hà cô bạn hà lương

Bản dịch của Lam Giang:
Gió g hiu hắt sương thu
Vàng rơi mấy lá sa mù vương vương
Thu về đã báo tin sương
Thành Nam hồng nhạn lên đường từ lâu
Chàng còn lưu lạc đâu đâu
Người đi khắc khoải, kẻ sầu nao nao
Bơ vơ gối lẻ song đào
Lung lay phiến nguyệt, nghẹn ngào lời ca
Buồng thu xế ánh trăng tà
Đêm khuya nhìn giải Ngân Hà trôi ngang
Nhìn nhau Chức Nữ, Ngưu Lang,
Cầu sông thiếu nhịp riêng chàng xa em

[Mùa Thu Chết]

Bài 2

Biệt nhật hà dị hội nhật nan
Sơn xuyên du viễn lộ man man
Uất đào tư quân vị cảm ngôn
Ký thư phù vân vãng bất hoàn
Thế linh vũ diện hủy hình nhan
Thùy năng hoài ưu độc bất than
Triển thi thanh ca liêu tự khoan
Lạc vãng ai lai tồi tâm can
Bi phong thanh lệ thu khí hàn
La duy từ động kinh Tần hiên
Ngưỡng đới tinh nguyệt quan vân gian
Phi điểu thần minh thanh hà liên
Lưu liên cố hoài bất tự tồn.

[Mùa Thu Chết]

Mỹ nữ thiên

Tào Thực

Mỹ nữ yêu thả nhàn,
Thái tang kỳ lộ gian;
Nhu điều phân nhiễm nhiễm,
Lạc diệp hà phan phan ..

Nhương tụ kiến tố thủ,
Hạo uyển ước kim hoàn;
Đầu thượng kim tước thoa,
Yêu bội thúy lang can.

Minh châu giao ngọc thể,
San hô gian mộc nan;
La y hà phiếu diếu,
Khinh cử tùy phong toàn ..

Cố phán di quang thái,
Trường khiếu khí nhược lan;
Hành đồ dụng tức giá,
Hưu giả dĩ vong san.

Tá vấn nữ an cư,
Nãi tạ thành Nam đoan;
Thanh lâu lâm đại lộ,
Cao môn kết trùng quan.

Dung hoa diệu triêu nhật,
Thùy bất hy lệnh nhan ?
Môi thị hà sở dinh ?
Ngọc bạch bất thì an.

Giai nhân mộ cao nghĩa,
Cầu hiền lang độc nan;
Chúng nhân đồ hách hách,
An tri bỉ sở quan ?

Thịnh niên xử phòng ốc,
Trung dạ khởi trường hoan ..

Bản dịch của Anh Tử

Thiên Thơ Mỹ Nhân

Nét duyên mỹ nữ dịu dàng
Chênh vênh lối bước bên đàng hái dâu
Cành non mơn mởn ánh màu
Lá bay phơi phới đuổi nhau xuống làn ..

Vén tay áo trắng hoa lan
Cườm kia nà nõn kim hoàn điểm trang
Thoa kim tước đậu tóc nàng
Thắt lưng ngọc bội lang can biếc màu

Thân ngà sánh với minh châu
Một vùng bích ngọc trên đầu san hô
Áo tơ sao khéo hững hờ
Tà bay đưa đẩy đợi chờ gió xuân ..

Lung linh khóe mắt giai nhân
Sáo ngân hơi thở tưởng gần hương lan
Đường đi nghỉ một chút nhàn
Dừng ăn quên cả trên bàn nguội canh

Ướm lời xin hỏi xóm lành
Cửa Nam người ấy bên thành phải chăng ?
Lầu thanh đường thẳng lối bằng
Cổng cao cửa khép mấy tầng cài then

Dung nhan nắng sớm ươm men
Còn ai dưới thế dễ quên được nào ?
Nhà mai không biết nơi nao
Biết là sính lễ cậy vào tay ai ?

Giai nhân trọng nghĩa khinh tài
Mong người quân tử trang đài se duyên
Đám quan khách chợt huyên thuyên ..
Ai hay người ấy tâm nguyền ra sao ?

Loan phòng đã chín tuổi đào
Đêm trường xuân ý dạt dào tình chung ..

Bản dịch của Vi Nhất Tiếu:

Mỹ nữ dáng thư nhàn
Khéo hái dâu bên đàng
Cành mềm buông tha thướt
Lá rụng bay mênh mang

Vén áo da trắng muốt
Tay ngọc ánh kim hoàn
Eo thon cài ngọc bội
Tóc muợt điểm thoa vàng

Minh châu ôm dáng ngọc
Toả ngũ sắc huy hoàng
Xiêm y mây phất phới
Vạt áo gió mơn man

Mắt biếc long lanh sáng
Hơi dài thoáng hương lan
Người đi kìm ngựa ngắm
Người rỗi quên dọn bàn

Uớm hỏi: Nàng ở đâu?
“Thiếp ngụ tại thành nam
Gác tía bên đường lớn
Hai tầng cửa khoá vàng”

Mặt hoa hồng nắng sớm
Ai chẳng đắm say nàng
Băng nhân giờ đâu tá
Lễ vật mau lo toan

Giai nhân mến nghĩa cả
Khó cầu được hiền lang
Người đời cười nói đấy
Đâu hiểu lòng hồng nhan

Tuổi xanh giỏi khuê sự
Đêm dài những hân hoan

[Mùa Thu Chết]

Thất bộ thi - Tào thực -

Chử đậu nhiên đậu cơ
Đậu tại phủ trung khấp:
''Bản thị đồng căn sinh
Tương tiễn hà thái cấp''.

Bản dịch của Nguyễn Văn Tùng:
Thơ bảy bước

Nấu quả đậu lại dùng cành đậu
Đậu trong nồi ứa máu khóc than:
''Quả- cành thì cũng đồng căn
Cớ sao mà phải vội vàng đốt nhau ''!

[Mùa Thu Chết]

Ngọc thụ hậu đình hoa
-Trần Thúc Bảo -
(Trần Hậu Chủ 陳後主 (583-587), tên thật Trần Thúc Bảo 陳叔寶, vị vua cuối cùng của nhà Hậu Trần thời Nam Bắc Triều)

Lệ vũ phương lâm đối cao các,
Tân trang điểm chất bản khuynh thành,
Ánh hộ ngưng kiều sa bất tiến,
Xuất duy hàm thái tiếu tương nghinh,
Yêu cơ kiểm tự hoa hàm lệ,
Ngọc thụ lưu quang chiếu hậu đình.
Hoa khai hoa lạc bất trường cửu,
Lạc hồng mãn địa quy tịch trung!

Bản dịch của Phan Thế Roanh:
Hoa trong sân
Bóng rợp hương thơm chốn lâu các,
Nghiêng thành vẻ đẹp với màu tươi,
Ngoài cửa dịu dàng khoan dạo bước,
Trước màn chào đón mỉm môi cười,
Má hồng tựa đóa hoa đầy móc,
Cây ngọc sân sau chiếu sáng ngời.

Bản dịch của Nguyễn Thị Bích Hải

Rừng thơm, nhà ngọc, lầu quỳnh,
Điểm trang sắc đẹp khuynh thành là đây.
Ngại ngùng dừng bước phút giây,
Vén rèm, dáng đọng nét cười đón nhau.
Trẻ trung hoa thắm tươi màu,
Nàng như cây ngọc chiếu sau hậu đình.