giacmo
25-08-2007, 12:38 AM
Mới rồi chị phóng viên em quen ở báo Ảnh TTXVN có bảo viết thử một bài để đăng trên nội san Thông Tấn về công việc mà lâu nay thỉnh thoảng em vẫn hay làm chơi tạm gọi là nghề bán quảng cáo. Em đăng bản nháp lên đâu đầu tiên là để các bác đọc cho vui sau đó nhân thể xin luôn ý kiến đặc biệt là các chị học văn, nghề nghiệp hiện thời ít nhiều liên quan đến báo chí, chữ nghĩa của diễn đàn ta như chị Double, chị Moony chẳng hạn. Đại thể là: Chỗ nào chưa được, chưa hơp với văn phong báo chí cần phải chỉnh sửa? Chỗ nào dông dài, dở hơi, ngớ ngẩn cần cắt bỏ? Chỗ nào cần khai thác, mô tả sâu hơn? Có cái title nào hay ho mà súc tích hơn không?....
Câu chuyện cộng tác viên chuyên mục quảng cáo.
Hết sức tình cờ, một lần người bạn cùng phòng kí túc xá hỏi tôi có muốn làm công việc đi mời đặt quảng cáo thông tin trên báo chí không. Đang rất muốn được tìm hiểu, thử thách ở một lĩnh vực nào đấy mới mẻ để chống lại sự nhàm chán thường ngày, tôi đã không chút do dự, háo hức nhận lời ngay.
Tôi xin phép được liệt kê những cái khó khăn của mình gặp phải trong công việc này trước khi nói về những niềm vui mà nó đem lại. Đi liên hệ mời đặt quảng cáo trên báo chí, cá nhân tôi thấy thực sự là một công việc thú vị nhưng không phải vì thế mà không có lắm nỗi truân chuyên, gian nan, cực nhọc.
Cái cực đầu tiên là bản thân chuyên ngành tôi đang theo học không hề có chút nào sự liên quan, giúp ích gì cho công việc tạm định nghĩa là đi thuyết phục đối tác, khách hàng nhìn ra sự hữu dụng và chấp nhận bỏ ra một khoản chi phí nhất định để quảng bá, giới thiệu thông tin sản phẩm dịch vụ của mình trên báo. Vì rằng là cộng tác viên của tạp chí Visit to Viet Nam, một ấn phẩm mới ra đời của báo Ảnh, chuyên về văn hóa và du lịch, chủ yếu phục vụ độc giả nước ngoài nên đối tượng chủ yếu mà tôi phải nhằm tới là các khách sạn, nhà hàng, quán bar, tiệm mua sắm sang trọng dành cho khách nước ngoài cũng như các công ty du lịch lữ hành, tổ chức tour, các địa điểm du lịch văn hóa, các cơ sở sản xuất kinh doanh các mặt hàng thủ công mỹ nghệ truyền thống... Một môi trường giao tiếp và không gian làm việc hoàn toàn mới lạ đối với một sinh viên y khoa như tôi, quanh năm thực tập bệnh viện, ít có cơ hội tiếp xúc với thế giới bên ngoài. Nếu ai chưa từng vào bệnh viện thì có thể hình dung thế này. Thử tưởng tượng bạn bước vào một khu nhà rộng lớn, rất u ám và hoàn toàn tách biệt với thế giới bên ngoài. Ở đây người ta làm việc 24 giờ/ngày và suốt 365 ngày/năm. Bước vào bên trong bạn sẽ thấy các căn phòng được thiết kế cũng như được bài trí, trang bị những vật dụng giống hệt nhau và đến lượt những người đi lại ở bên trong đó cũng lại cùng đồng phục một kiểu áo choàng trắng giống hệt như nhau nốt. Chưa hết, bạn không được làm ồn, cười nói... làm ảnh hưởng dù nhỏ nhất đến xung quanh. Bạn sẽ được phân công học tập và làm việc trong buồng của mình cho đến hết buổi và ở đó bạn sẽ phải làm quen vừa nói chuyện vừa phải suy nghĩ logic để đặt câu hỏi với những người mà họ đang chẳng vui vẻ gì đơn giản vì họ là những người bệnh đang phải tạm xa công việc và cuộc sống bình thường của họ ở bên ngoài. Vậy mà tự dưng bộp một phát, bạn phải ăn mặc chỉnh tề, nhụn nhẵn, đi đến những nơi xa hoa, hào nhoáng, ồn ào, náo nhiệt, trao đổi câu chuyện với những người sang trọng, thanh lịch, gồng mình làm sao tỏ ra hào hoa, lịch thiệp như họ và tập nói những lời xã giao khoa trương, khách sáo... Nghiễm nhiên tất cả mọi thứ bỡ ngỡ mới đầu như vậy không dễ gì mà thích ứng ngay được.
Một rào cản nữa là mặc cảm về sự khác biệt, chênh lệch địa vị xã hội. Nhưng sau một thời gian hành nghề, khi tôi có được một số nhận thức nhất định, rằng chẳng có lí do gì để một sinh viên không thể không đĩnh đạc, mạnh dạn, đàng hoàng giao tiếp với một ông chủ doanh nghiệp cả, chính là lúc tôi thực sự đã vượt qua được những khó khăn về mặt tâm lý trong giao tiếp, vì vậy mà đối thoại với đối tượng khách hàng nào cũng thoải mái, tự nhiên và tương đối chững chạc. Đi thuyết phục người ta sử dụng dịch vụ của mình mà căng thẳng về tâm lý, nói năng ấp úng, cử chỉ ngập ngừng, thể hiện sự lúng túng và đặc biệt không có niềm tin mạnh mẽ vào ưu thế dịch vụ mà mình đang giới thiệu cũng như lợi ích mà nó đem đến cho khách hàng, là hỏng hết, cầm chắc thất bại.
Cái cực nữa là thái độ, văn hóa ứng xử, định kiến "bọn tiếp thị viên xấu xí" của người Việt Nam. Thất vọng không còn gì bằng. Điều này thì không cần phải nói nhiều rồi. Cứ nhìn thấy anh nào cô nào đi làm "tiếp thị", là những nét lạnh nhạt, coi thường, rơm rác lại biểu lộ ra. Nhiều lần vô cùng là bất bình có lúc thậm chí phải nói là uất ức trước thái độ sỗ sàng, thiếu kĩ năng ứng xử lịch sự của khách hàng nhưng rồi lại cảm thông với họ, bình thản, dịu dàng như không có gì ngay. Tôi luôn tin tưởng, ghi nhớ và hành động theo một phương châm, nguyên tắc của người bán hàng mà tôi đã đọc được ở đâu đó là "Trong việc tiếp khách hàng thì những gì mình hài lòng không còn là quan trọng nữa, quan trọng nhất là những gì khách hàng hài lòng". Tôi cho là sự miệt thị đó bắt nguồn từ tâm lý của người Việt, mặc định rằng hoạt động tiếp thị sản phẩm, dịch vụ là lăng nhăng, vớ vẩn, thậm chí là gian dối, lừa đảo, hoàn toàn không ích chi cho quyền lợi của họ. Dù sao đi nữa thì thái độ cư xử nhã nhặn, tôn trọng lẫn nhau là điều rất nên được đề cao trong giao tiếp, nó thể hiện trình độ, văn hóa của mỗi cá nhân. Đáng tiếc là nhiều người dù học vấn khá là cao nhưng không nhận thức đầy đủ được điều đó giả hoặc nhận thức được nhưng không coi trọng nó.
Cuối cùng là vấn đề thù lao, một khía cạnh rất dễ làm nản lòng cộng tác viên bán quảng cáo nếu không có lòng kiên nhẫn, niềm say mê thích thú với nghề. Bán quảng cáo là nghề mà tờ báo chủ quản của bạn chỉ quan tâm đến công việc của bạn có được hoàn thành hay không mà không cần biết đến việc bạn đã bỏ ra bao nhiêu thời gian, tâm sức cho công việc. Bạn sẽ không được trả công cho bất kì nỗ lực, cố gắng mà không có kết quả. Tuy nhiên nếu kì nào bạn cũng đem về cho tờ báo một hợp đồng quảng cáo bạn sẽ được tưởng thưởng một khoản phụ cấp nho nhỏ hàng tháng gọi là bù đắp chi phí xăng xe, điện thoại.
Gian nan là thế nhưng đi bán quảng cáo cũng thật là vui. Không có nhiều công việc trên đời này tự bản thân nó đem lại nhiều niềm vui như khi đi bán quảng cáo. Vừa đi làm vừa đi chơi. Hôm nào thích thì làm, không có hứng thì nằm ở nhà, chả chết ai. Người ta vẫn bảo để sống hạnh phúc và vui tuơi thì chúng ta phải khỏe mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần. Đi mời quảng cáo trên báo chí là cách tốt nhất để vận động cả tay chân và đầu óc. Tay chân thì rõ ràng rồi, phải di chuyển đến chỗ này chỗ kia để liên hệ khách hàng. Đầu óc cũng phải vận động hết sức là nhiều, chẳng hạn như trước khi tiếp xúc đối tác không thể muốn thành công mà lại không nghiên cứu kĩ càng đối tác của mình, họ là ai, tiềm năng tài chính của họ đến đâu, nhu cầu quảng bá thông tin nếu có của họ liệu có thích hợp với nội dung tờ báo của mình và quan trong hơn là chuẩn bị sẽ nói gì, tranh không nói gì cũng như giả định tất cả mọi tình huống có thể xảy ra và đề ra cách giải quyết nó. Không còn gì vui hơn khi đc khách hàng tiếp đón niềm nở, ân cần, lắng nghe chăm chú nghiêm túc, hào hứng đặt ra những câu hỏi, chân thành góp ý, kiến nghị và ta giải đáp xuôn sẻ những khúc mắc chưa rõ của họ. Như vậy là đã làm tốt phần việc đầu tiên cũng là phần việc quan trọng nhất của nghề bán quảng cáo. Còn việc có thành công hay không hoàn toàn phụ thuộc vào khả năng tài chính và ý muốn chủ quan của khách hàng. Nói như người bạn đưa tôi vào nghề này, khi tôi hỏi kinh nghiệm bán đc một lúc 4 trang quảng cáo sau 1 chuyến đi SaPa là:" Chẳng có kinh nghiệm gì cả sất. Họ sướng thì họ làm. Họ không sướng thì có nói hay đến mấy cũng chịu. Mình làm tốt việc của mình là một chuyện, còn thành công lại là chuyện khác".
Bán quảng cáo, công việc mà nhờ phải đi đến nhiều nơi gặp nhiều người thuộc các môi trường xã hội khác nhau đã khiến cuộc sống sinh viên của tôi đỡ nhàm chán hơn. Cảm thấy rằng mình đã không sử dụng quỹ thời gian rảnh rỗi của mình một cách vô ích. Đồng thời điều đó cũng giúp tôi tăng cao khả năng nắm bắt suy nghĩ của người nói chuyện với mình cũng như khả năng biểu đạt những suy nghĩ của mình một cách mạch lạc rõ ràng.
Với cá nhân tôi thì công việc này giúp tôi cải thiện rất nhiều kỹ năng giao tiếp cộng đồng, một kỹ năng mà xưa nay tôi hết sức là kém. Nhưng điều quan trọng nhất là nó khiến tôi thật sự cảm thấy trưởng thành trong cuộc sống cũng như là học hỏi được nhiều điều mới lạ, bổ ích.
Câu chuyện cộng tác viên chuyên mục quảng cáo.
Hết sức tình cờ, một lần người bạn cùng phòng kí túc xá hỏi tôi có muốn làm công việc đi mời đặt quảng cáo thông tin trên báo chí không. Đang rất muốn được tìm hiểu, thử thách ở một lĩnh vực nào đấy mới mẻ để chống lại sự nhàm chán thường ngày, tôi đã không chút do dự, háo hức nhận lời ngay.
Tôi xin phép được liệt kê những cái khó khăn của mình gặp phải trong công việc này trước khi nói về những niềm vui mà nó đem lại. Đi liên hệ mời đặt quảng cáo trên báo chí, cá nhân tôi thấy thực sự là một công việc thú vị nhưng không phải vì thế mà không có lắm nỗi truân chuyên, gian nan, cực nhọc.
Cái cực đầu tiên là bản thân chuyên ngành tôi đang theo học không hề có chút nào sự liên quan, giúp ích gì cho công việc tạm định nghĩa là đi thuyết phục đối tác, khách hàng nhìn ra sự hữu dụng và chấp nhận bỏ ra một khoản chi phí nhất định để quảng bá, giới thiệu thông tin sản phẩm dịch vụ của mình trên báo. Vì rằng là cộng tác viên của tạp chí Visit to Viet Nam, một ấn phẩm mới ra đời của báo Ảnh, chuyên về văn hóa và du lịch, chủ yếu phục vụ độc giả nước ngoài nên đối tượng chủ yếu mà tôi phải nhằm tới là các khách sạn, nhà hàng, quán bar, tiệm mua sắm sang trọng dành cho khách nước ngoài cũng như các công ty du lịch lữ hành, tổ chức tour, các địa điểm du lịch văn hóa, các cơ sở sản xuất kinh doanh các mặt hàng thủ công mỹ nghệ truyền thống... Một môi trường giao tiếp và không gian làm việc hoàn toàn mới lạ đối với một sinh viên y khoa như tôi, quanh năm thực tập bệnh viện, ít có cơ hội tiếp xúc với thế giới bên ngoài. Nếu ai chưa từng vào bệnh viện thì có thể hình dung thế này. Thử tưởng tượng bạn bước vào một khu nhà rộng lớn, rất u ám và hoàn toàn tách biệt với thế giới bên ngoài. Ở đây người ta làm việc 24 giờ/ngày và suốt 365 ngày/năm. Bước vào bên trong bạn sẽ thấy các căn phòng được thiết kế cũng như được bài trí, trang bị những vật dụng giống hệt nhau và đến lượt những người đi lại ở bên trong đó cũng lại cùng đồng phục một kiểu áo choàng trắng giống hệt như nhau nốt. Chưa hết, bạn không được làm ồn, cười nói... làm ảnh hưởng dù nhỏ nhất đến xung quanh. Bạn sẽ được phân công học tập và làm việc trong buồng của mình cho đến hết buổi và ở đó bạn sẽ phải làm quen vừa nói chuyện vừa phải suy nghĩ logic để đặt câu hỏi với những người mà họ đang chẳng vui vẻ gì đơn giản vì họ là những người bệnh đang phải tạm xa công việc và cuộc sống bình thường của họ ở bên ngoài. Vậy mà tự dưng bộp một phát, bạn phải ăn mặc chỉnh tề, nhụn nhẵn, đi đến những nơi xa hoa, hào nhoáng, ồn ào, náo nhiệt, trao đổi câu chuyện với những người sang trọng, thanh lịch, gồng mình làm sao tỏ ra hào hoa, lịch thiệp như họ và tập nói những lời xã giao khoa trương, khách sáo... Nghiễm nhiên tất cả mọi thứ bỡ ngỡ mới đầu như vậy không dễ gì mà thích ứng ngay được.
Một rào cản nữa là mặc cảm về sự khác biệt, chênh lệch địa vị xã hội. Nhưng sau một thời gian hành nghề, khi tôi có được một số nhận thức nhất định, rằng chẳng có lí do gì để một sinh viên không thể không đĩnh đạc, mạnh dạn, đàng hoàng giao tiếp với một ông chủ doanh nghiệp cả, chính là lúc tôi thực sự đã vượt qua được những khó khăn về mặt tâm lý trong giao tiếp, vì vậy mà đối thoại với đối tượng khách hàng nào cũng thoải mái, tự nhiên và tương đối chững chạc. Đi thuyết phục người ta sử dụng dịch vụ của mình mà căng thẳng về tâm lý, nói năng ấp úng, cử chỉ ngập ngừng, thể hiện sự lúng túng và đặc biệt không có niềm tin mạnh mẽ vào ưu thế dịch vụ mà mình đang giới thiệu cũng như lợi ích mà nó đem đến cho khách hàng, là hỏng hết, cầm chắc thất bại.
Cái cực nữa là thái độ, văn hóa ứng xử, định kiến "bọn tiếp thị viên xấu xí" của người Việt Nam. Thất vọng không còn gì bằng. Điều này thì không cần phải nói nhiều rồi. Cứ nhìn thấy anh nào cô nào đi làm "tiếp thị", là những nét lạnh nhạt, coi thường, rơm rác lại biểu lộ ra. Nhiều lần vô cùng là bất bình có lúc thậm chí phải nói là uất ức trước thái độ sỗ sàng, thiếu kĩ năng ứng xử lịch sự của khách hàng nhưng rồi lại cảm thông với họ, bình thản, dịu dàng như không có gì ngay. Tôi luôn tin tưởng, ghi nhớ và hành động theo một phương châm, nguyên tắc của người bán hàng mà tôi đã đọc được ở đâu đó là "Trong việc tiếp khách hàng thì những gì mình hài lòng không còn là quan trọng nữa, quan trọng nhất là những gì khách hàng hài lòng". Tôi cho là sự miệt thị đó bắt nguồn từ tâm lý của người Việt, mặc định rằng hoạt động tiếp thị sản phẩm, dịch vụ là lăng nhăng, vớ vẩn, thậm chí là gian dối, lừa đảo, hoàn toàn không ích chi cho quyền lợi của họ. Dù sao đi nữa thì thái độ cư xử nhã nhặn, tôn trọng lẫn nhau là điều rất nên được đề cao trong giao tiếp, nó thể hiện trình độ, văn hóa của mỗi cá nhân. Đáng tiếc là nhiều người dù học vấn khá là cao nhưng không nhận thức đầy đủ được điều đó giả hoặc nhận thức được nhưng không coi trọng nó.
Cuối cùng là vấn đề thù lao, một khía cạnh rất dễ làm nản lòng cộng tác viên bán quảng cáo nếu không có lòng kiên nhẫn, niềm say mê thích thú với nghề. Bán quảng cáo là nghề mà tờ báo chủ quản của bạn chỉ quan tâm đến công việc của bạn có được hoàn thành hay không mà không cần biết đến việc bạn đã bỏ ra bao nhiêu thời gian, tâm sức cho công việc. Bạn sẽ không được trả công cho bất kì nỗ lực, cố gắng mà không có kết quả. Tuy nhiên nếu kì nào bạn cũng đem về cho tờ báo một hợp đồng quảng cáo bạn sẽ được tưởng thưởng một khoản phụ cấp nho nhỏ hàng tháng gọi là bù đắp chi phí xăng xe, điện thoại.
Gian nan là thế nhưng đi bán quảng cáo cũng thật là vui. Không có nhiều công việc trên đời này tự bản thân nó đem lại nhiều niềm vui như khi đi bán quảng cáo. Vừa đi làm vừa đi chơi. Hôm nào thích thì làm, không có hứng thì nằm ở nhà, chả chết ai. Người ta vẫn bảo để sống hạnh phúc và vui tuơi thì chúng ta phải khỏe mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần. Đi mời quảng cáo trên báo chí là cách tốt nhất để vận động cả tay chân và đầu óc. Tay chân thì rõ ràng rồi, phải di chuyển đến chỗ này chỗ kia để liên hệ khách hàng. Đầu óc cũng phải vận động hết sức là nhiều, chẳng hạn như trước khi tiếp xúc đối tác không thể muốn thành công mà lại không nghiên cứu kĩ càng đối tác của mình, họ là ai, tiềm năng tài chính của họ đến đâu, nhu cầu quảng bá thông tin nếu có của họ liệu có thích hợp với nội dung tờ báo của mình và quan trong hơn là chuẩn bị sẽ nói gì, tranh không nói gì cũng như giả định tất cả mọi tình huống có thể xảy ra và đề ra cách giải quyết nó. Không còn gì vui hơn khi đc khách hàng tiếp đón niềm nở, ân cần, lắng nghe chăm chú nghiêm túc, hào hứng đặt ra những câu hỏi, chân thành góp ý, kiến nghị và ta giải đáp xuôn sẻ những khúc mắc chưa rõ của họ. Như vậy là đã làm tốt phần việc đầu tiên cũng là phần việc quan trọng nhất của nghề bán quảng cáo. Còn việc có thành công hay không hoàn toàn phụ thuộc vào khả năng tài chính và ý muốn chủ quan của khách hàng. Nói như người bạn đưa tôi vào nghề này, khi tôi hỏi kinh nghiệm bán đc một lúc 4 trang quảng cáo sau 1 chuyến đi SaPa là:" Chẳng có kinh nghiệm gì cả sất. Họ sướng thì họ làm. Họ không sướng thì có nói hay đến mấy cũng chịu. Mình làm tốt việc của mình là một chuyện, còn thành công lại là chuyện khác".
Bán quảng cáo, công việc mà nhờ phải đi đến nhiều nơi gặp nhiều người thuộc các môi trường xã hội khác nhau đã khiến cuộc sống sinh viên của tôi đỡ nhàm chán hơn. Cảm thấy rằng mình đã không sử dụng quỹ thời gian rảnh rỗi của mình một cách vô ích. Đồng thời điều đó cũng giúp tôi tăng cao khả năng nắm bắt suy nghĩ của người nói chuyện với mình cũng như khả năng biểu đạt những suy nghĩ của mình một cách mạch lạc rõ ràng.
Với cá nhân tôi thì công việc này giúp tôi cải thiện rất nhiều kỹ năng giao tiếp cộng đồng, một kỹ năng mà xưa nay tôi hết sức là kém. Nhưng điều quan trọng nhất là nó khiến tôi thật sự cảm thấy trưởng thành trong cuộc sống cũng như là học hỏi được nhiều điều mới lạ, bổ ích.