Dịch tả

[Nothing]

http://vnexpress.net/Vietnam/Doi-song/2007/11/3B9FBEA2/

Bộ Y tế ban hành phác đồ điều trị bệnh tả /Bệnh nhân tiêu chảy cấp tăng từng giờ /Phát dịch tiêu chảy cấp ở Hà Nội /Một số dạng tiêu chảy cấp và cách xử trí

Đến hết ngày 1/11, đã có khoảng 200 bệnh nhân tiêu chảy cấp vào các bệnh viện. Bộ Y tế ghi nhận 36 ca "tiêu chảy cấp nguy hiểm".
Bệnh nhân nằm kín các giường tại Viện Các bệnh truyền nhiễm và Nhiệt đới quốc gia (Hà Nội). Ảnh: Thanh Nhàn

Tại Hà Nội, bệnh xuất hiện ở 12 trên 14 quận huyện (trừ Sóc Sơn và Đông Anh), tăng nhiều nhất là ở Hoàng Mai và Thanh Trì. Cục trưởng Cục Y tế dự phòng Nguyễn Huy Nga cho rằng, ngoại thành Hà Nội là nơi dễ phát tán dịch hơn do nước máy chưa bảo đảm an toàn. Cục đã yêu cầu các nhà máy nước tăng cường clo để bảo đảm tiệt trùng.

Nhận diện bệnh với các triệu chứng:

- Ngay từ lần đầu tiên đi ngoài đã là dạng "tháo cống", toàn nước trắng đục.
- Ít khi đau bụng.
- Thường không sốt, thậm chí có thể lạnh.
- Hầu hết các ca bệnh đều có nôn.

Tại Hải Phòng, bệnh đã có mặt ở 4 quận huyện là Lê Chân, Hồng Bàng, Ngô Quyền và Kiến Thụy; riêng hôm qua đã phát hiện thêm 4 ca tiêu chảy cấp nguy hiểm.

Ông Nguyễn Quang Thuận cho biết hiện Bộ Y tế chưa công bố dịch trên toàn quốc. Dịch mới chỉ tập trung ở 5 tỉnh phía Bắc là Hà Nội, Hà Tây, Vĩnh Phúc, Hải Phòng và Hưng Yên, tuy nhiên Bộ cũng có biện pháp phòng ngừa ở một số tỉnh lân cận các tỉnh này.

Cũng trong chiều qua (1/11), Bộ Y tế đã ban hành hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh tả. Theo đó, bệnh do vi khuẩn hình phẩy Vibrio cholerae gây ra. Biểu hiện là tiêu chảy liên tục với khối lượng lớn, phân toàn nước trắng đục như nước vo gạo, thường không sốt, ít đau bụng. Nguyên tắc điều trị là bồi phụ nước, điện giải và dùng kháng sinh.

Cũng theo các chuyên gia, hiện nay theo xét nghiệm, chưa phát hiện trường hợp nào lây từ nguồn nước, mà chỉ là từ thực phẩm. Từ các ca bệnh hiện nay, các chuyên gia đã phân lập được khoảng 40 chủng vi khuẩn hình phẩy, trong đó có nhiều loại đã biến đổi. Chúng đã kháng với hầu hết kháng sinh cũ nhưng vẫn bị tiêu diệt nếu dùng các kháng sinh mới.

Chiều 1/11, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã làm việc với Bộ Y tế, Bộ Thông tin truyền thông, UBND thành phố Hà Nội về phòng chống dịch tiêu chảy cấp. Thủ tướng nhấn mạnh đây là căn bệnh hết sức nguy hiểm và yêu cầu không để lan rộng, đồng thời đồng ý viện phí cho các bệnh nhân "tiêu chảy cấp nguy hiểm".

Hiện nay, Sở Y tế Hà Nội đã chuẩn bị 11 tấn hóa chất khử trùng Cloramin B, huy động 1.700 sinh viên, tình nguyện viên tham gia kiểm tra, tuyên truyền về dịch tiêu chảy cấp. UBND thành phố cũng lập ban đặc nhiệm phòng chống bệnh này.
'Dịch tiêu chảy cấp có nguy cơ lan rộng', Thứ trưởng Bộ Y tế Trịnh Quân Huấn khẳng định với VnExpress sáng nay. Ông cho biết nếu bùng phát thành dịch lớn thì Việt Nam có đủ phương tiện vật chất để đối phó, cái đáng lo nhất là tập quán ăn uống mất vệ sinh. Bộ Y tế đã cử 30 đoàn công tác đi kiểm tra việc phòng chống dịch tiêu chảy cấp và vệ sinh an toàn thực phẩm ở tất cả các tỉnh miền Bắc, nhất là với các tỉnh lũ lụt, đồng thời liên tục tập huấn về phòng chữa tiêu chảy cấp cho cán bộ y tế. Bộ cũng đã hoàn thiện phác đồ điều trị, chuẩn bị thuốc men, hóa chất và các phương tiện khác.


--------------------------
Vậy là đã xác nhận bệnh tiêu chảy cấp ở Hà Nội và một số tỉnh phía bắc chính là dịch tả và nguy hiểm nhất từ trước đến nay. Các bạn đang ở HN hết sức chú ý và có ý thức tự bảo vệ mình. Bệnh này rất nguy hiểm và tỉ lệ tử vong khá cao, do tính khẩn cấp của nó. Dính rồi là cứ thể thượng thổ (nôn) hạ tả (...), mất nước, đột quỵ, trụy tim. Tóm lại hết sức nguy hiểm. Theo tin từ YM, dân số châu Âu đã có lần giảm 1/3 vì dịch tả.

[Ngô Từ]

Hồi bé ở gần nhà anh có mấy người chết vì dịch tả. Phải nói là nhân dân hoảng loạn vô cùng. Không ai dám "ăn khoai sống, uống nước lã" như trước, vôi trắng gọi là quét đầy các cửa nhà, cách ly ầm ầm.

Nói chung bệnh tả thì kinh lắm, tránh xa là hơn. Các bạn ở nhà hạn chế ăn đồ tươi sống là được.

[le_da]

Em nghe nói nguyên nhân dịch tả một phần là do ăn mắm tôm mắm tép quê ta. Vì vậy các bộ ngành y tế đang có quyết định là cấm các cơ sở cung cấp mắm tôm mắm tép ở tỉnh ta nói riêng và các tỉnh miền trung nói chung là ko được xuất mắm tôm đi các vùng khác trong thời gian này. Những ngày này là những ngày cuối tháng, vì vậy mà món thịt chó mắm tôm rất được ưa chuộng, ko biết thiếu nó thì sẽ ra sao?

[giacmo]

Ở Thanh Hóa đã phát hiện bệnh nhân tiêu chảy cấp đầu tiên http://vietnamnet.vn/xahoi/2007/11/752926/

Nhìn chung bây giờ có thuốc tốt thì bệnh tả không còn là bệnh chết người. Điều quan trọng khi bị bệnh rồi là đừng để bệnh nặng quá mới vào viện điều trị, là được.
Ở mình còn nghèo, phong tục chế biến thực phẩm, vệ sinh ăn uống, sinh hoạt kém nên bệnh tật truyền nhiễm mới còn nhiều, chứ ở các xã hội phát triển thì đã bị đẩy lùi từ lâu, vấn đề sức khỏe của họ là các bệnh lý không lây truyền như ung thư, tim mạch, tiểu đường. Ở mình nhiều cái biết là vớ vẩn, bẩn thỉu nhưng trừ phi là bẩn quá, vẫn phải tặc lưỡi ăn vào vì nếu không thì chẳng ăn được cái gì cả. Dân xứ mình nói chung làm gì cũng phải suy nghĩ, đến ăn là cái thích nhất mà cũng phải đắn đo, lưỡng lự, cân nhắc, nói chi các thứ khác. Mệt đầu nhưng chính ra lại hay, có tư duy liên tục thì trí não mới phát triển hơn, sáng suốt ra, thông minh ra hơn lên.

[hoanghuyae]

Em nghe nói nguyên nhân dịch tả một phần là do ăn mắm tôm mắm tép quê ta. Vì vậy các bộ ngành y tế đang có quyết định là cấm các cơ sở cung cấp mắm tôm mắm tép ở tỉnh ta nói riêng và các tỉnh miền trung nói chung là ko được xuất mắm tôm đi các vùng khác trong thời gian này. Những ngày này là những ngày cuối tháng, vì vậy mà món thịt chó mắm tôm rất được ưa chuộng, ko biết thiếu nó thì sẽ ra sao?

Hâm mắm tôm, mắm tép lên ăn chắc cũng chả sao, chú Mơ thấy làm thế có ăn thua gì không?

[giacmo]

Hâm mắm tôm, mắm tép lên ăn chắc cũng chả sao, chú Mơ thấy làm thế có ăn thua gì không?

Hấp chưa ăn nhằm, luộc lên may ra mới ăn thua bác ợ. Mà em đọc báo thấy nhiều nơi vẫn ăn mắm tôm, mắm tép, rau sống như bình thường, doạ ghê như thế mà chả sợ gì, cũng lạ.
Ngôn ngữ VN phổ biến có kiểu gọi sự vật hiện tượng không đúng tên của nó được vận dụng trong tương đối là nhiều hoàn cảnh trường hợp ở mọi lĩnh vực đời sống. Dịch tả thì phải gọi là dịch tả cho nó đi vào đúng bản chất, nhập nhèm thuật ngữ cũng chẳng giải quyết được gì.

[Li Khách]

Bác ơi thế có đúng ăn mắm tôm mắm tép thì bị ... không thế. Thằng bạn em trước khi vượt biên có mang theo 2 lọ mắm, tính đến giờ là gần 3 tháng rồi. Không biết hôm qua nó có cho vào nồi mì không mà đêm qua em bị ... đau bụng, sáng dậy vẫn bị ... tiếp :(

[giacmo]

Ba tháng thì an toàn, yên tâm quá rồi. Bình thường vi khuẩn tả chỉ sống được ở ngoài môi trường tầm 3-5 ngày.
Đang trong vụ dịch nên người ta rất là thận trọng trong thái độ xử trí bệnh nhân tiêu chảy vào viện. Như bình thường thì chỉ cho đơn về nhà tự điều trị, bây giờ nhiều bệnh nhân tiêu chảy vào khám triệu chứng ko điển hình của tả vẫn phải làm cả xấp xét nghiệm phân với máu mà lại còn phải nằm lại viện cho đến khi ít ra là có kết quả xét nghiệm phân.
Tối hôm kia em trực SV phòng khám viện Truyền nhiễm TW, có bệnh nhân tiêu chảy là người Trung Quốc sang VN du lịch, khám xét, ngoáy phân, làm xét nghiệm các kiểu thì rất là tuân thủ nhưng thấy bảo lưu lại theo dõi phải nằm ghép thì kiên quyết là đòi về khách sạn. Sau đó đôi co mãi, bác sĩ thì dọa về lây cho người xung quanh ai chịu trách nhiệm, ông TQ cũng doạ lại là ko đc nằm phòng riêng khó chịu quá mà chết thì ai chịu trách nhiệm, xong rồi bảo chuyển sang Việt Pháp có thể có phòng riêng tiện nghi, thoái mái nhưng viện phí sẽ rất đắt thì cũng lại ko chịu. Cuối cùng thì ông này vẫn bỏ về mặc dù đã bị cảnh báo là phòng dịch thành phố sẽ đến khách sạn thăm hỏi. Nói chung ko phải là họ ko tin tưởng bác sĩ VN làm việc ko đúng nguyên tắc và ko muốn làm những điều tốt nhất cho họ để chữa khỏi bệnh. Mà có lẽ là họ sợ có khi chả sao mà lại bị lây nhiễm từ người nằm cạnh. Nhiều bệnh nhân phản đối chuyện nằm ghép nhưng đó là điều ko thể khác đc ở bất kì đâu có quá tải.

[Ngô Từ]

Anh thấy chính ra bác sĩ mơ nên làm một bài hướng dẫn các cách sơ cứu cho anh em ở đây. Đại loại nếu phát hiện ra thì uống tạm thuốc gì trước khi đến bệnh viện, các cách diệt trùng để không lây lan cho người khác, hoặc nếu ai lỡ có tiếp xúc với người bị bệnh rồi thì nên làm gì, uống thuốc gì, có nên đến bệnh viện không, vân vân và vân vân. :D. Có khi anh phải set cho chú một cái title là bác sĩ của diễn đàn Lam Sơn ấy nhở?

[giacmo]

Không ai đi viết lại cái đã được viết rồi. Em cóp bết lại hướng dẫn chẩn đoán, phác đồ điều trị và biện pháp phòng bệnh dịch tả nguy hiểm của bộ y tế đặng phổ biến thông tin kiến thức về bệnh dịch này cho các bác nào chưa đọc về nó:

Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị bệnh tiêu chảy cấp tính (http://www.suckhoedoisong.vn/details.asp?Object=61236916&News_ID=51160051)

Cập nhật: 5/11/2007)


Để giúp cộng đồng có thêm kiến thức phòng chống dịch bệnh tiêu chảy cấp tính đang lan rộng, chúng tôi trích đăng hướng dẫn chẩn đoán, điều trị bệnh tiêu chảy cấp của Bộ Y tế.


Điều trị bệnh nhân tiêu chảy cấp tại BV Bạch Mai, Hà Nội. Ảnh: PV


Chẩn đoán

1. Chẩn đoán xác định

a. Lâm sàng

- Thời kỳ ủ bệnh: Từ vài giờ đến 5 ngày.

- Thời kỳ khởi phát: Biểu hiện bằng sôi bụng, đầy bụng, tiêu chảy vài lần.

- Thời kỳ toàn phát

+ Tiêu chảy liên tục rất nhiều lần với khối lượng lớn, có khi hàng chục lít một ngày.

+ Nôn, bệnh nhân nôn rất dễ dàng, lúc đầu thức ăn, sau toàn nước.

+ Bệnh nhân thường không sốt, ít khi đau bụng.

+ Tình trạng mất nước và điện giải gây mệt lả, chuột rút... (bảng 1).

- Thời kỳ hồi phục: Bệnh diễn biến từ 1-3 ngày nếu được bù đủ nước và điều trị kháng sinh.

b. Cận lâm sàng

- Soi phân: Giúp chẩn đoán nhanh vi khuẩn gây bệnh.

- Cấy phân:

+ Phải lấy phân sớm khi xuất hiện tiêu chảy lần đầu và trước khi điều trị.

+ Nên dùng ống thông lấy phân qua hậu môn tốt hơn. Trường hợp phải gửi bệnh phẩm đi xa để làm xét nghiệm cần phải cho phân vào môi trường Cary-Blair để chuyên chở.

+ Cấy phân vào môi trường chuyên biệt.

- Kỹ thuật PCR tìm gen CTX: giúp chẩn đoán nhanh (nếu có điều kiện).

- Tình trạng cô đặc máu: Hematocrit tăng.

- Tình trạng rối loạn điển giải: Giảm kali, giảm bicarbonat, thậm chí pH thấp.

- Suy thận: urê và creatinin máu tăng trong những trường hợp nặng.

c. Dịch tễ học

- Cư trú tại vùng dịch tễ lưu hành hoặc đang có dịch; Tiếp xúc với người bệnh mà chưa xác định được nguyên nhân; Ăn uống thực phẩm chưa nấu chín bị ô nhiễm như hải sản sống, mắn tôm sống...

Chú ý: Trong vụ dịch, chẩn đoán trường hợp bệnh dựa chủ yếu vào các biểu hiện lâm sàng.

2. Chẩn đoán phân biệt

a. Nhiễm trùng, nhiễm độc thức ăn do Salmonella: Sau ăn thức ăn nhiễm khuẩn 12-24 giờ, sốt cao, đau bụng tiêu chảy và nôn có thể gây mất nước, phân có thể nước hoặc nước máu.

b. Lỵ trực khuẩn: Sốt, đau quặn bụng, mót rặn và phân có máu mũi.

c. Escherichia coli gây bệnh: Các chủng nhóm huyết thanh O124, O136, O144 gây tiêu chảy và nôn do độc tố ruột.

d. Do độc tố của tụ cầu: Ủ bệnh ngắn trong vài giờ sau khi ăn. Bệnh cấp tính như đau bụng dữ dội kiểu viêm dạ dày ruột cấp, nôn và tiêu chảy phân lỏng. Bệnh nhân không sốt và có khuynh hướng trụy mạch.

e. Do ăn phải nấm độc: Không sốt, đau bụng nhiều, nôn và tiêu chảy sau khi ăn phải nấm độc. Trường hợp nặng có thể gây nôn ra máu, đi ngoài ra máu, vàng da và mê sảng. Cần hỏi kỹ tiền sử ăn uống.

g. Tiêu chảy do ngộ độc hóa chất: Do ăn thức ăn có nhiễm hóa chất như hóa chất bảo vệ thực vật.

3. Thể lâm sàng

a. Thể không triệu chứng

b. Thể nhẹ: Giống như tiêu chảy thường.

c. Thể điển hình: Diễn biến cấp tính như đã mô tả ở trên.

d. Thể tối cấp: Bệnh diễn biến nhanh chóng, mỗi lần tiêu chảy mất nhiều nước, vô niệu, toàn thân suy kiệt nhanh chóng sau vài giờ và tử vong do trụy mạch.

Điều trị

1. Nguyên tắc

- Cách ly bệnh nhân; Bồi phụ nước và điện giải nhanh chóng và đầy đủ; Dùng kháng sinh để diệt vi khuẩn.

2. Điều trị cụ thể

a. Bồi phụ nước và điện giải

- Bù nước bằng đường uống: Áp dụng cho những trường hợp nhẹ, giai đoạn đầu chưa mất nước nhiều và giai đoạn hồi phục. Có thể áp dụng tại nhà hoặc ở các cơ sở y tế.

+ Các loại dịch dùng đường uống: Oresol (ORS) (gồm NaCl 3,5g, NaHCO3 2,5g, KCl 1,5g và glucose 20g) pha với một lít nước đun sôi để nguội.

Có thể pha dịch thay thế: 8 thìa nhỏ (thìa cà phê) đường, 1 thìa nhỏ muối pha trong 1 lít nước; hoặc nước cháo 50g gạo vào một nhúm (3,5g) muối hoặc nước dừa non có pha một nhúm muối.

+ Nên cho uống theo nhu cầu. Nếu nôn nhiều nên uống từng ngụm nhỏ.

- Bồi phụ khối lượng tuần hoàn bằng truyền tĩnh mạch:

+ Tổng lượng dịch truyền trong ngày:

Tổng lượng dịch truyền trong ngày = A+B+M.

Trong đó A: Lượng dịch mất nước khi đến viện (theo mức độ mất nước).

B: Lượng phân và chất nôn mất tiếp khi nằm viện.

M: Lượng nước duy trì trong ngày.

+ Các loại dịch truyền:

Natri clorid 0,9% hoặc Ringer lactat (4 phần).

Natri bicarbonat 1,4% (1 phần).

Glucose 5% (1 phần).

+ Bổ sung thêm kali corid (KCL): mỗi 1 lít dịch truyền pha thêm 1g KCL. Khi bệnh nhân uống được thay bằng đường uống.

- Cách thức truyền dịch:

+ Giai đoạn 1: Từ 4-6 giờ đầu bù nước và điện giải đã mất trước khi đến bệnh viện, dựa vào mức độ mất nước.

+ Giai đoạn 2: Bù nước và điện giải đã mất trong khi nằm viện và lượng dịch duy trì.

+ Cần phải truyền nhanh bằng nhiều tĩnh mạch lớn hoặc truyền vào tĩnh mạch trung tâm.

+ Cần theo dõi các dấu hiệu sinh tồn, hematocrit, áp lực tĩnh mạch trung tâm (nếu có điều kiện) để điều chỉnh tốc độ truyền dịch cho thích hợp. Những trường hợp nặng cần theo dõi điện giải đồ để điều chỉnh cho phù hợp.

+ Khi hết nôn và uống nước thì dùng dung dịch uống.

b. Điều trị kháng sinh

- Thuốc được dùng ưu tiên:

+ Nhóm fluoroquinolon (ciprofloxacin 1g/ngày, norfloxacin 800mg/ngày, ofloxacin 400mg/ngày) uống chia 2 lần/ngày, trong 3 ngày (không dùng cho trẻ em dưới 12 tuổi, phụ nữ có thai và cho con bú. Thận trọng khi dùng cho trẻ từ 12-18 tuổi).

+ Azithromycin 10mg/kg/ngày uống trong 3 ngày.

+ Cloramphenicol 30mg/kg/ngày uống chia 3 lần, dùng trong 3 ngày.

- Đối với trẻ em dưới 12 tuổi, phụ nữ có thai và cho con bú: dùng azithromycin.

- Nếu không có sẵn các thuốc trên có thể dùng:

+ Erythromycin 1g/ngày uống chia 4 lần/ngày (trẻ em 40mg/kg/ngày), dùng trong 3 ngày hoặc.

+ Doxycyclin 300mg uống 1 liều (dùng trong trường hợp vi khuẩn còn nhạy cảm).

Chú ý: Không được dùng các thuốc làm giảm nhu động ruột như morphin, opizoic, atropin, loperamide...

c. Dinh dưỡng: Nên cho bệnh nhân ăn sớm, ăn thức ăn lỏng, dễ tiêu. Trẻ còn bú tăng cường bú mẹ.

3. Phân loại bệnh nhân để điều trị

- Căn cứ vào lâm sàng có thể xếp thành 4 loại để xử trí (bảng 2).

- Khi có dịch xảy ra, số lượng bệnh nhân đông, việc phân loại bệnh nhân để có thái độ xử trí đúng đắn sẽ làm giảm được tổn phí và hạ được tỷ lệ tử vong.

- Trường hợp bệnh nặng, mạch huyết áp không đo được phải cấp cứu tại chỗ (tuyến xã, tuyến huyện). Nếu trong tình trạng này mà vận chuyển lên bệnh viện tuyến trên quá xa thì tiên lượng càng nặng thêm. Do đó khi có dịch xảy ra tại cơ sở nên tổ chức cấp cứu tại chỗ, cần tăng cường bác sĩ và điều dưỡng tuyến trên hỗ trợ, chuẩn bị đầy đủ thuốc men, dịch truyền, dây truyền...

4. Tiêu chuẩn ra viện:

- Hết tiêu chảy.

- Tình trạng lâm sàng ổn định.

- Kết quả xét nghiệm cấy phân âm tính 3 lần liên tiếp. Ở những cơ sở không có điều kiện cấy phân thì cho bệnh nhân ra viện sau khi ổn định về mặt lâm sàng được 1 tuần.

Phòng bệnh

1. Các biện pháp khi có dịch

- Khi có bệnh nhân phải thông báo dịch cho y tế cấp trên và hệ y học dự phòng.

- Thực hiện nghiêm ngặt các biện pháp cách ly bệnh nhân ở buồng riêng theo đường tiếp xúc.

- Xử lý phân và chất thải bằng cloramin B 10% tỷ lệ 1:1 hoặc vôi bột.

- Khử khuẩn quần áo, chăn màn, dụng cụ của bệnh nhân, phương tiện chuyên chở bệnh nhân bằng dung dịch cloramin B 1-2%, nước javen 1-2% hoặc nước sôi.

- Ngâm tay bằng dung dịch cloramin B, hoặc rửa tay bằng các dung dịch khử khuẩn sau khi thăm khám, chăm sóc bệnh nhân.

- Vệ sinh buồng bệnh ít nhất 2 lần/ngày bằng các dung dịch cloramin B, nước javen 1-2% hoặc các chế phẩm khử khuẩn khác.

- Các chất thải phát sinh trong buồng cách ly phải được thu gom, xử lý như chất thải y tế lây nhiễm.

- Tử thi phải được liệm trong quan tài có vôi bột, bọc thi thể bằng vải không thấm nước và phải được chôn sâu 2m hoặc hỏa thiêu. Phương tiện chuyên chở tử thi phải được khử khuẩn.

- Điều trị dự phòng cho những người tiếp xúc trực tiếp không áp dụng các biện pháp phòng hộ với bệnh nhân bằng các kháng sinh được chỉ định để điều trị với liều duy nhất (riêng azithromycin 20mg/kg).

- Cơ quan y tế dự phòng tiến hành điều tra, xử lý ổ dịch.

- Hạn chế đi lại, giao lưu hàng hóa

2. Các biện pháp dự phòng chung

- Vệ sinh môi trường, đảm bảo cung cấp nước sạch.

- Vệ sinh thực phẩm: Ăn chín, uống sôi, kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm, nước đá, nước giải khát. Không nên ăn các hải sản tươi sống, mắm tôm sống vì nguồn bệnh có thê ở trong đó và lây bệnh.

[giacmo]

Quy trình xử lý dịch tiêu chảy cấp nguy hiểm (http://www.suckhoedoisong.vn/details.asp?Object=61236916&news_ID=71164118)

(Cập nhật: 7/11/2007)


LTS: Trong số báo SK&ĐS số 177 ra ngày 6/11/2007 chúng tôi đã đăng tải hướng dẫn chẩn đoán và điều trị dịch tiêu chảy cấp tính. Số báo này chúng tôi giới thiệu quy trình xử lý dịch tiêu chảy cấp nguy hiểm.

Quy trình xử lý dịch


Vệ sinh tiêu độc, khử trùng môi trường. Ảnh: ND

1. Xác định tình trạng dịch

Trong vùng nguy cơ, khi có các trường hợp tiêu chảy cấp nguy hiểm phải được xử lý như một ổ dịch tiêu chảy cấp.

2. Xử lý ổ dịch

a. Đối với bệnh nhân

- Cách ly bệnh nhân, tổ chức điều trị tại chỗ, tránh vận chuyển xa để hạn chế sự lây lan và tử vong dọc đường.

- Khẩn trương bù nước, điện giải và dùng kháng sinh đặc hiệu theo đúng phác đồ quy định.

- Tất cả các bệnh nhân tiêu chảy cấp trong ổ dịch phải được xử lý.

- Phân và chất thải của bệnh nhân phải được tiệt trùng bằng vôi bột hoặc cloramin B. Nhà tiêu của gia đình bệnh nhân và các gia đình trong khu vực có dịch phải xử lý triệt để bằng vôi bột. Nơi điều trị bệnh nhân tả phải được cách ly, có nhà tiêu riêng; tại điểm ra, vào khu vực cách ly phải có chậu để dung dịch cloramin B 5% hoặc chất sát khuẩn tay và thảm tẩm cloramin B 5% (thay thường xuyên) để hạn chế tối đa nhiễm khuẩn. Nhà tiêu và nước thải của bệnh nhân phải cách xa nguồn nước và nhà ở.

- Môi trường ô nhiễm xung quanh khu vực bệnh nhân phải được xử lý bằng cloramin B hoặc vôi bột mỗi tuần 1-2 lần và liên tục trong vòng 3-5 tuần.

- Quần áo, chăn màn của bệnh nhân phải nhúng, dội nước sôi hoặc ngâm vào dung dịch cloramin B 1-2%. Bô, chậu của bệnh nhân phải ngâm vào dung dịch cloramin B 5% trong 20-30 phút trước khi đem rửa sạch. Dụng cụ của bệnh nhân cũng phải được khử khuẩn bằng các hóa chất trên.

- Nền nhà, tường nhà phun dung dịch cloramin B 5% với liều lượng 0,5 lít/m2.

- Phương tiện chuyên chở bệnh nhân phải sát trùng tẩy uế bằng cloramin B 5%.

- Tử thi bệnh nhân tả phải được liệm trong quan tài có vôi bột, hoặc cloramin B, bọc thi thể bằng vải ngăn không thấm nước, chôn cất sớm và phải chôn sâu 2m, hoặc hỏa thiêu.

b. Đối với người tiếp xúc

- Theo dõi tất cả những người đã ăn uống chung, phục vụ, ở chung với bệnh nhân trong vòng 5 ngày kể từ khi tiếp xúc lần cuối cùng. Cần phổ biến cho những người này nếu thấy xuất hiện tiêu chảy phải báo cáo ngay với cơ sở y tế để được theo dõi, điều trị và lấy bệnh phẩm xét nghiệm.

- Những người trong gia đình bệnh nhân, nhân viên y tế trực tiếp phục vụ và những người có tiếp xúc trực tiếp khác, những người cùng ăn với bệnh nhân loại thực phẩm nghi ngờ có liên quan nên được điều trị dự phòng bằng kháng sinh càng sớm càng tốt, phác đồ điều trị dự phòng như sau:

- Đối với người lớn

+ Nhóm fluoroquinolon: Ciprofloxacine 500mg x 2 viên; hoặc norfloxacin 400mg x 2 viên; hoặc ofloxacin 400mg x 1 viên; uống một lần duy nhất.

+ Hoặc azithromycin 20mg/kg cân nặng; uống một lần duy nhất.

+ Hoặc cloramphenicol 30mg/kg cân nặng; uống một lần duy nhất.

- Đối với trẻ em dưới 12 tuổi và phụ nữ có thai, đang cho con bú:

+ Azithromycin 20mg/kg cân nặng; uống một lần duy nhất.

- Nếu không có sẵn các thuốc trên, có thể dùng:

+ Erythromycin 1g (trẻ em 40mg/kg cân nặng), uống một lần duy nhất.

+ Doxycyclin 100mg x 3 viên uống 1 liều (dùng trong trường hợp vi khuẩn còn nhạy cảm).

Tuy nhiên, không nên chỉ định dùng kháng sinh dự phòng rộng rãi vì ít hiệu quả và có thể làm tăng tỷ lệ kháng sinh tại cộng đồng.

c. Xử lý nguồn nước ăn, nước sinh hoạt, bảo đảm vệ sinh ăn uống

- Thực hiện các biện pháp khẩn cấp để bảo đảm sử dụng nguồn nước sạch. Dùng clo để khử trùng nước sinh hoạt cho nhân dân. Chỉ dùng nước đã khử trùng clo hay đun sôi để uống. Nước ăn, rửa bát đĩa và các đồ đựng thực phẩm phải bằng nguồn nước đã khử trùng clo và không bị nhiễm bẩn sau đó.

- Ở thành phố cần kiểm tra chặt chẽ hệ thống đường ống dẫn nước, bảo đảm nồng độ clo dư trong nước máy đúng tiêu chuẩn quy định, 0,3-0,5mg/l. Ở các vùng nông thôn cần kiểm soát các nguồn nước giếng ăn, nước sông, ngòi, ao, hồ dùng để ăn và rửa thực phẩm. Cần xử lý nước ăn và nước sinh hoạt bằng cloramin theo đúng nồng độ quy định.

d. Xử lý vệ sinh môi trường

- Tuyên truyền cho nhân dân biết cách tự phòng bệnh như ăn chín, uống sôi, không ăn rau sống, tiết canh, nước đá, mắm ruốc, mắm tôm, hải sản chưa chín kỹ... và vệ sinh cá nhân, đặc biệt là rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.

- Hạn chế hội họp, hạn chế tập trung ăn uống đông người như ma chay, cưới xin.

- Tổng vệ sinh, thu gom rác, diệt ruồi. Nghiêm cấm phóng uế bừa bãi, vận chuyển và sử dụng phân tươi.

- Kiểm tra chặt chẽ các cửa hàng ăn uống, giải khát, đặc biệt là những nơi chế biến thức ăn, nhà máy nước để bảo đảm thực hiện nghiêm chỉnh công tác phòng chống dịch tiêu chảy cấp.

e. Xác định ổ dịch tiêu chảy cấp chấm dứt hoạt động

Sau khi thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng chống dịch, dựa vào các tiêu chuẩn sau để xác định và thông báo ổ dịch đã chấm dứt hoạt động:

- Không có bệnh nhân mắc mới tiêu chảy cấp trong vòng 15 ngày.

- Không tìm thấy vi khuẩn gây bệnh ở người tiếp xúc, ở nguồn nước ăn uống, sinh hoạt và thực phẩm.

- Đã xử lý tiệt trùng ổ dịch, vệ sinh môi trường, điều trị dự phòng và điều trị đặc hiệu với những người trong ổ dịch.

3. Phòng bệnh

- Tuyên truyền giáo dục cộng đồng các kiến thức và biện pháp vệ sinh phòng bệnh tiêu chảy, tập trung vào 4 khuyến cáo cho cộng đồng phòng chống bệnh tiêu chảy cấp nguy hiểm.

* Vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường.

* An toàn vệ sinh thực phẩm.

* Bảo vệ nguồn nước, dùng nước sạch.

* Nhanh chóng báo cáo khi có người bị tiêu chảy cho cơ sở y tế gần nhất.

- Sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh. Xây dựng tập quán đi tiêu đúng nơi quy định, xử lý và sử dụng phân người đúng quy cách vệ sinh và phù hợp với tình hình địa phương.

- Xử lý nguồn nước và tăng cường sử dụng nguồn nước sạch. Khử trùng nước bằng cloramin B với liều 5mg – 10 mg cloramin cho 1 lít nước, tùy mức độ ô nhiễm. Đặc biệt chú ý việc khử trùng nước ăn uống, sinh hoạt trong điều kiện khô hạn hoặc sau lũ lụt, thiên tai, thảm họa.

- Với nguồn thực phẩm: Bên cạnh việc xây dựng tập quán ăn chín, uống nước chín, cần tăng cường việc thanh kiểm tra an toàn vệ sinh thực phẩm. Vận động nhân dân không ăn rau sống, gỏi thịt cá, mắm tôm, hải sản chưa chín kỹ... khi có nguy cơ bệnh tiêu chảy cấp.

- Duy trì thường xuyên việc giám sát tiêu chảy cấp, đặc biệt chú ý các vùng trọng điểm và vào mùa dịch, kịp thời phát hiện các ca bệnh đầu tiên.

- Luôn sẵn sàng có đội cơ động phòng chống dịch ở từng tuyến. Chuẩn bị các cơ số dự trữ, tối thiểu bao gồm:

* Cơ số dịch uống và dịch truyền (oresol, ringer lactat, huyết thanh kiềm...).

* Cơ số kháng sinh dự phòng khẩn cấp (ciprofloxacin, azithromycin...).

* Hóa chất khử trùng nước và khử trùng tẩy uế chất thải (cloramin B, vôi bột...).

* Các bộ dụng cụ lấy mẫu xét nghiệm, môi trường vận chuyển mẫu, các trang bị và sinh phẩm phân lập và chẩn đoán vi khuẩn gây bệnh.

[giacmo]

Trường hợp mà nghi ngờ phơi nhiễm tả thì lưu ý đoạn này:

- Những người trong gia đình bệnh nhân, nhân viên y tế trực tiếp phục vụ và những người có tiếp xúc trực tiếp khác, những người cùng ăn với bệnh nhân loại thực phẩm nghi ngờ có liên quan nên được điều trị dự phòng bằng kháng sinh càng sớm càng tốt, phác đồ điều trị dự phòng như sau:

Đối với người lớn

+ Nhóm fluoroquinolon: Ciprofloxacine 500mg x 2 viên; hoặc norfloxacin 400mg x 2 viên; hoặc ofloxacin 400mg x 1 viên; uống một lần duy nhất.

+ Hoặc azithromycin 20mg/kg cân nặng; uống một lần duy nhất.

+ Hoặc cloramphenicol 30mg/kg cân nặng; uống một lần duy nhất.

Như bọn em đi trực được phát 2 viên Norfloxacin uống dự phòng. Đây là thuốc kháng sinh chứ không phải vắc xin nên nó chỉ có tác dụng dự phòng trong một vài ngày. Nói chung ở vùng dịch thì ai cũng có thể bị, không lường trước được, nhưng mà cận thẩn thì vẫn cứ hơn các bác ạ.

[Ngô Từ]

Như bọn em đi trực được phát 2 viên Norfloxacin uống dự phòng. Đây là thuốc kháng sinh chứ không phải vắc xin nên nó chỉ có tác dụng dự phòng trong một vài ngày. Nói chung ở vùng dịch thì ai cũng có thể bị, không lường trước được, nhưng mà cận thẩn thì vẫn cứ hơn các bác ạ.
Hay chú Mơ buôn Norfloxacin đi. Gom hàng từ mấy bạn đi trực cùng ấy là được. Anh tiêu thụ cho :D